ეს გვერდი კარიბჭეა. დიახ, ასეა: მსოფლიოს საუკეთესო ადგილების ყოველწლიური სია კარიბჭეა, რომელიც გზას გიხსნით პარიზის ქუჩების, საქართველოს თოვლიანი კავკასიონისა თუ ალჟირის კლდის მხატვრობის გასაცნობად. აღნიშნული სიის შესადგენად დახმარება ვთხოვეთ NATIONAL GEOGRAPHIC-ის ექსპერტებს, რომლებმაც მოგვაწოდეს გამორჩეული თავგადასავლების ჩამონათვალი. უპირველეს ყოვლისა, ეს არის წარმოჩენა მოგზაურობის ძალისა, რომელიც ცვლის ჩვენს წარმოდგენას სამყაროსა და ჩვენს ადგილზე ამ სამყაროში.

აფრიკული საფარი ჩვენს წარმოსახვაში ხშირად ასოცირდება ტალახში ამოსვრილ მაღალი გამავლობის ავტომობილთან, რომელიც ბუშში მიჯაყჯაყებს. მაგრამ საფარი შეგიძლიათ სხვაგვარადაც მოაწყოთ: ცხენზე ამხედრებულებმა.
ცხენებით საფარი კენიაში გაჩნდა 1970-იან წლებში და ის დღესაც პოპულარულია იმ მოგზაურთა მზარდ ჯგუფში, რომელთაც ველურ ცხოველებთან უფრო უშუალო შეხვედრა სურთ მათთვის ზიანის მიყენების გარეშე. 13 000 ჰექტარზე გადაჭიმულ ბორანის ნაკრძალში ორი თავლაა, რომლებშიც განთავსებულია წმინდასისხლიანი ცხენები და პონები ყველა დონის მხედრებისთვის. სტუმრებს შეუძლიათ დაჯავშნონ ნახევარი ან მთელი დღე, ან თუნდაც ღამისთევით გასვლა (borana.co.ke/riding-wild). რადგან ველური ცხოველები ცხენს თავის მსგავს არსებად აღიქვამენ, ამ ფორმის საფარი უფრო უშუალოა. „ცხენზე ამხედრებული მოგზაურობა კედლების რღვევას ნიშნავს შენსა და ბუნებას შორის“, – ამბობს ფოტოგრაფი და ცხენოსანი ნიკოლ სობეკი. „თქვენი ცხენი თქვენი თარჯიმანია, რომელიც რეაგირებს ლომის ჩუმ ღრენაზე, სპილოების ჯოგის მსუბუქ სუნზე“. ცხენის ყურები წინასწარი გაფრთხილების სისტემასავითაა, ამბობს იგი, რომელიც გამოცდილ გიდებს მარშრუტების გაკვალვაში ეხმარება.

ისტორიაში პირველად ფართო საზოგადოებას დაუშვებენ 2024 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის მარათონზე. ეს ერთ-ერთი ინიციატივაა, რომელიც მიმართულია ოლიმპიურ თამაშებში ხალხის ჩართულობის ზრდისკენ. აღნიშნულ ღონისძიებაში, სახელწოდებით „მარათონი ყველასთვის“, მონაწილეობას მიიღებს საკვალიფიკაციო ლატარიის 20 024 გამარჯვებული, რომლებიც ირბენენ პარიზისა და ვერსალის დამაკავშირებელ 42,2-კმ-იან მარშრუტზე. იმისთვის, რომ გაჰყვეთ ამ დიდი სპორტული მოვლენის ბილიკებს, შეისწავლეთ მისი მარშრუტი მისამართზე: paris2024.org.

საინტერესო ფაქტი
ამ ოლიმპიური მარათონის მარშრუტი ეფუძნება 1789 წელს ვერსალისკენ მიმავალ „ქალთა მარშს“ – საფრანგეთის რევოლუციის გარდამტეხ მომენტს.

ისეთ მაღალმთიან ქვეყანაში, როგორიც საქართველოა, თხილამურებით სრიალი ცხოვრების წესია. ქვეყნის სტუმრებს შესაძლებლობა აქვთ კავკასიონის ფერდობებზე გაუკვალავ თოვლში სრიალის საუკეთესო გამოცდილება მიიღონ, რაშიც მათ Svaneti Ski და Georgia Ski Touring-ი დაეხმარებათ.
მაგალითად, სვანეთში მოთხილამურეებს შეუძლიათ გადასერონ მთა გვიბარი ან გაიარონ უშგულში, რომელიც ზღვის დონიდან ერთ-ერთი ყველაზე მაღლა მდებარე უწყვეტად დასახლებული სოფელია ევროპაში.

კატმაის ეროვნულ პარკში მურა დათვი ერთ-ერთი უდიდესი კონცენტრაციით გვხვდება. გიდების წინამძღოლობით სტუმრებს შეუძლიათ დაშორდნენ ბრუქსის ბანაკის ხმაურიან ვიზიტორთა ცენტრს, გაუყვნენ კატმაის სანაპიროს და პარკი სხვა კუთხიდან დაინახონ, რაშიც დაგეხმარებათ AK Adventures-ის მსგავსი სალაშქრო კომპანიები. აქ დათვები მრავალფეროვანი საკვებით ნადიმობენ. „ველურ ბუნებაში ერთი მურა დათვის დანახვაც რაღაცას ნიშნავს, – ამბობს ალასკელი ფოტოგრაფი აკეიშა ჯონსონი, – ეს იმის ნიშანია, რომ ლანდშაფტი საკმარისად ჯანსაღია“.

გზამკვლევები დროში გაყინულ კიოტოზე გვიყვებიან, გარინდული ტაძრებითა და ბაღებით, მაგრამ სამუშაო საათების შემდეგ ეს ქალაქი ცოცხალი მუსიკის ატმოსფეროთი ივსება. „ჯიტოკუსა“ თუ „ფილდის“ მსგავს ადგილებში, სადაც ცოცხალ მუსიკას ასრულებენ, როკის, სვინგის და ირლანდიური მუსიკის ხმაც კი ისმის. აქ ნებისმიერი ჟანრის მოყვარული იპოვის თავის კომუნას. „აი, რა ხდება იაპონიაში, – ამბობს კიოტოს გიდი ვან მილტონი, – როდესაც ხალხი ნიღბებს იხსნის“.

კოლუმბიის მოსახლეობის 80%-მდე მდინარე მაგდალენას აუზში ცხოვრობს, რომელიც დაახლოებით 1600 კილომეტრ მანძილზე მიედინება ანდებიდან კარიბის ზღვისკენ. 7-ღამიანი ტურის ფარგლებში AmaWaterways-ის ახალი საკრუიზო რეისები მდინარე მაგდალენას აუყვება ზემო წელისკენ – კარტახენიდან მომპოსის გავლით ბარანკილიამდე.

ამ რეგიონის კულტურის გასაცნობად გზად შეჩერდებით კოლონიური პერიოდის დასახლებებთან, დაესწრებით ვალიენატოს წარმოდგენებს თუ მოინახულებთ ხიმინჯებზე შემდგარ სოფელს.

მარშრუტი-66 თითქმის 100 წლის განმავლობაში იზიდავდა მოგზაურებს. ნიუ-მექსიკოზე გამავალ Mother Road-ის გასწვრივ მოგზაურობისას ჩაუვლით უცნაურ მოტელებს, ანტიკვარული ნივთების მაღაზიებსა თუ სიმბოლურ გამოსახულებებს პეტროგლიფის ეროვნული ძეგლის ტერიტორიაზე. იქ თქვენ შეგიძლიათ დაესწროთ ასევე ინდიელი ხალხების, ზუნის, ლაკოტასა და დინეს (ნავაჰო) საცეკვაო წარმოდგენებს.

გზატკეცილი დაახლოებით 29 კილომეტრზე მიუყვება ალბუკერკეს, რომელიც აღნიშნულ მარშრუტზე, აშშ-ში ყველაზე გრძელი ურბანული მონაკვეთია. ამჟამად ცენტრალურ გამზირზე  ძველებური ნეონის აბრების აღდგენა მიმდინარეობს,  რისთვისაც ნახევარი მილიონი დოლარია გამოყოფილი.

მოგზაურობისას შეჩერდით დასავლეთ-ცენტრალური მარშრუტ-66-ის ვიზიტორთა ცენტრთან, სადაც მოინახულებთ მუზეუმსა და ღია ცის ქვეშ მოწყობილ ამფითეატრს. ეს ცენტრი უმასპინძლებს ასევე „ლოურაიდერების“ ჩვენებებს, ღია ცის ქვეშ კინოთეატრს მანქანებისთვის და ხელოსანთა დახლებს (wccdg.org/route-66-visitors-center).

აფრიკის უმსხვილესი ეროვნული პარკი მდებარეობს ალჟირში, სადაც კლდის მხატვრობის ნიმუშები ერთ-ერთი უდიდესი კონცენტრაციით გვხვდება. ტასილინ-აჯერის ეროვნული პარკი გეოლოგიური საოცრებაა ქვიშაქვის კოშკებით, თაღებითა და გაშიშვლებული ქანებით. მაგრამ ეს კლდის ტყეები (მაგალითად, ადრიტში) მთელი ამბის მხოლოდ ნახევარია. აქ ნეოლითის ხანის მესაქონლეებმა და მონადირე-შემგროვებლებმა 15 000-მდე პეტროგლიფი ამოტვიფრეს, მათ შორის, სპილოს, ჟირაფის და მარტორქის გამოსახულებები. აღნიშნული ცხოველები უფრო მეტად სუბსაჰარულ აფრიკასთან ასოცირდებიან, რაც ერთგვარი მინიშნებაა, რომ ეს მშრალი ლანდშაფტი ერთ დროს ბალახით იყო დაფარული. 5-7-დღიანი ტურები, რომლებსაც Fancy Yellow უძღვება, გიჩვენებთ ტასილის ხელოვნების ყველაზე შთამბეჭდავ ნიმუშებს, მაგალითად, „მტირალ ძროხებს“, რომლებიც 7000 წლის წინ ამოტვიფრეს (fancyalgeria.com).

რჩევა ექსპერტისგან
თუ დრო გაქვთ, ტასილისთან ერთად ეწვიეთ ალჟირის საჰარის სხვა გეოლოგიურ საოცრებას: აჰაგარის ეროვნული პარკის არაჩვეულებრივ მთიანეთს.

დასავლეთ ავსტრალიაში მდებარე მარჯნის სანაპირო, რომლის სიგრძე 1100 კილომეტრს აღემატება, ბუნებრივი საოცრებებითაა შემკობილი, მაგრამ ნინგალუს რიფი მთავარი ვარსკვლავია. აქ თქვენ შეგიძლიათ ჩაყვინთოთ გიგანტებთან ერთად: ყოველ წელს, მარტიდან ივლისამდე, 300-დან 500-მდე ვეშაპისებრი ზვიგენი იკრიბება რიფის გასწვრივ, ხოლო ივლისიდან ოქტომბრამდე პერიოდში ნინგალუსთან მეგაფაუნის კიდევ უფრო მეტი წარმომადგენელი იყრის თავს, როდესაც ავსტრალიის სანაპიროს გაყოლებაზე 40 000-მდე კუზა ვეშაპი მიგრირებს.

ახლახან პანამაში დაიწყო „1000-კილომეტრიანი ბილიკების“ პროექტი, რომლის მიზანია ბუნებაში დასვენების კულტურისა და მწვანე ტურიზმის დანერგვა სასოფლო თემებსა თუ დაცულ ტერიტორიებზე. რიგში პირველია რუტა-დე-ლა-კალდერა – 5 ბილიკისგან შემდგარი სისტემა ელ-ვალიე-დე-ანტონის ჩამქრალ ვულკანთან (venalvalle.com/directorio/listado/ruta-de-la-caldera). ეს ბილიკები მიგიყვანთ ჩანჩქერებით დაწინწკლულ ლანდშაფტებთან, ამბობს ფოტოგრაფი როუზ მარი კრომველი, რომელიც 5 დღის განმავლობაში ლაშქრავდა კალდერას მარშრუტს. „კრატერის თავზე თვალწარმტაცი ხედები იშლებოდა, რელიეფის ფორმები ხშირ მცენარეულობაში ჩაფლულიყო“, – ამბობს იგი.

ნიაგარის ჩანჩქერიდან დაინახავთ მზის სრულ დაბნელებას, რომელიც აშშ-ის კონტინენტურ ნაწილში 2044 წლამდე აღარ განმეორდება.
ეს ასტრონომიული მოვლენა დაიწყება დაახლოებით 15:10 საათზე და, სავარაუდოდ, სამწუთნახევრის განმავლობაში დააბნელებს ცას, როდესაც მთვარე ჩაივლის მზესა და დედამიწას შორის.

ჩანჩქერის აშშ-ის მხარეს, ტერაპინ-პოინტი, პროსპექტ-პოინტი და სადამკვირვებლო კოშკი ყველაზე კარგ ხედს შემოგთავაზებთ ღრუბლების არარსებობის შემთხვევაში.
კანადის მხარეს კი ტეიბლ-როკი შესანიშნავი წერტილია დაკვირვებისთვის. ბონუსი: მზიან დღეს ჩანჩქერის თავზე გადაჭიმული ცისარტყელა ვარდისფრად შეიღებება.

პატაგონიის ლაგუნა-სან-რაფაელის ეროვნულ პარკში ვიზიტორებს პერიოდულად საშუალება ეძლევათ ექსპლორადორესის მყინვარის თავზე მოექცნენ და ყინულოვანი მასივებისა თუ მყინვარული სამდინარო არხების პანორამით დატკბნენ. პატაგონიაში ჯერ კიდევ ვხვდებით 17 300-მდე მყინვარს, მაგრამ ტემპერატურის ზრდა მათ სწრაფად ადნობს.

კლიმატოლოგების თქმით, მდგრადი ტურიზმი, მაგალითად, საფეხმავლო ტურები ტურისმო-ვალიე-ლეონესის (valleleones.cl) მსგავს სალაშქრო კომპანიასთან ერთად, ადგილობრივ თემებს ეხმარება და მოგზაურებს მყინვარების დაცვას შთააგონებს.

ესპანეთის ბალეარის კუნძულებმა პირველ რიგში თავი გაგვაცნო იბიცითა და მალიორკით, მაგრამ მშვიდი და ნაკლებ განაშენიანებული მენორკა ნამდვილი საგანძურია: იქ გვხვდება ამ არქიპელაგის უძველესი არქიტექტურის უდიდესი საცავი.
სულ რაღაც 700 კვ. კმ-ის ფართობის მენორკაზე 1574 არქეოლოგიური ძეგლია, დაწყებული პატარა დასახლებათა საძირკვლის ქვებით, დამთავრებული კარგად შემონახული სოფლის ცენტრებით, რომლებიც რომის იმპერიამდე ბევრად ადრე არსებობდა. ყველაზე შთამბეჭდავია ნავეტები – ძვ. წ. 1600 წლით დათარიღებული მეგალითური აკლდამები, ტალაიოტები – კირქვის ბლოკებით უდუღაბოდ აგებული სათვალთვალო კოშკურები და ტაულები – მენორკული ქვის მონუმენტები, რომლებიც სტოუნჰენჯს მოგაგონებთ. მენორკის პირველი ცივილიზაციის, ტალაიოტების კულტურის ეს ნაშთები დღეს უკვე UNESCO-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი. ღია ცის ქვეშ აღმართული ამ ძეგლების ნახვა მარტივია; მენორკის Me-1 გზა გადის ერთ-ერთ ყველაზე კარგად შემონახულ ძეგლებთან, მათ შორის, ტალატი-დე-დალტთან, ნავეტა-დეს-ტუდონსთან და ტაულა-დე-ტორეტრენკადასთან.

თავიდან შეაბიჯეთ XXI საუკუნეში და მოინახულეთ Hauser & Wirth-ის გალერეა თვალწარმტაც ქალაქ მაონში. ის განთავსებულია XVIII საუკუნის საავადმყოფოს ყოფილ შენობაში და წარმოგიდგენთ თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშებს, მათ შორის, ლუიზა ბურჟუასა და ჟოან მიროს ქანდაკებებს.

რჩევა ექსპერტისგან
ს’ალბუფერა-დეს-გრაუს ეროვნული პარკი თავისი დიუნებით, მარშებით, იალღუნის ბუჩქნარითა და ზეთისხილის კორომებით, გთავაზობთ ერთ-ერთ ყველაზე საუკეთესო სასეირნო და ფრინველებზე დასაკვირვებელ ადგილებს მენორკაზე.

შოტლანდიის ველური მაღალმთიანეთის მონახულება არ ნიშნავს არაკომფორტულ მოგზაურობას. როიალ-სკოტსმენის მატარებელი რბილად გაგასრიალებთ პირქუშ ტბებსა და დრამატულ მწვერვალებს შორის. მატარებლის ახალი ლუქს-ნომრები 2024 წლის მაისიდან იმუშავებს. მათი ინტერიერი ეხმიანება იქაურ ლანდშაფტს და გაფორმებულია მუქი ხით, მატყლის ტვიდითა თუ მდიდრულად ორნამენტირებული ტარტანით. ერთდღიანი მგზავრობის შემდეგ ვიზიტორებს შეუძლიათ განიტვირთონ ჩანჩქერების მონახულებით ან გოლფის თამაშით.

როდესაც მატარებელი ედინბურგის უევერლის სადგურს დატოვებს, თქვენ გაემართებით 2-დან 7 დღემდე მოგზაურობაში და გადასერავთ შოტლანდიის მთიანეთის გულს. გზად შეგიძლიათ გაჩერდეთ ციხესიმაგრეების დასათვალიერებლად, კერნგორმსის ეროვნულ პარკში ვარსკვლავების საცქერად, სახელგანთქმულ სპირტის სახდელ ქარხნებში ვისკის გასასინჯად და შეიძლება ტბაშიც ჩახტეთ.

ისანის რეგიონი ცნობილია გამორჩეული სამზარეულოთი, რომელიც მოსაზღვრე ლაოსისა და კამბოჯის კულინარიულ ელემენტებსაც შეიცავს. „ისანი ტაილანდის ფარული მარგალიტია“, – ამბობს ვეერატ „ნუმ“ ტრიიასენავატი, შეფმზარეული Samuay & Sons-ის რესტორანში, ისანის ქალაქ უდონტანიში.

აქაური საკვების ერთი მთავარი ინგრედიენტია „პლა რა“, ფერმენტირებული თევზის სანელებელი, რომელიც აძლიერებს უმამის გემოს. ადგილობრივ კერძებში შედის „ლააბი“ (დაკეპილი ხორცის სალათი), რომელსაც ტრადიციულად დღესასწაულებზე მოგართმევენ.

სტუმრებს შეუძლიათ გაჰყვნენ ძველი მეჩაიეების ნაკვალევს 320-კმ-მდე სიგრძის პეკოეს ბილიკზე, რომელიც პირველი გრძელი დისტანციის სალაშქრო მარშრუტია შრი-ლანკაში. ქალაქ კანდიდან მარშრუტი მიუყვება XIX საუკუნის ბილიკებს, რომლებზეც მუშები და ცხენშებმული ურმები ჩაის ფოთლებს დაატარებდნენ. მოლაშქრეები ჩაუვლიან ბორცვზე გაშენებულ დასახლებებსა და ჩაის პლანტაციებს, შეჩერდებიან კულინარიული გაკვეთილის მისაღებად ან არომატული ცეილონის ჩაის დასალევად (thepekoetrailsrilanka.com).

საინტერესო ფაქტი
შრი-ლანკა ჩაის ფოთლების ერთ-ერთი უდიდესი მწარმოებელია მსოფლიოში, არადა, ეს მცენარე პირველად იქ ბრიტანელმა კოლონისტებმა დათესეს დაახლოებით 200 წლის წინ.

სან-პაულუ ხელოვნების მოყვარულთა სამოთხეა, სადაც უამრავი გალერეა, გამოფენა და ქუჩის მხატვრობაა წარმოდგენილი. მათი გვირგვინია სან-პაულუს ხელოვნების მუზეუმი, რომელიც ახლა ფართოვდება თავისი 11 000-ზე მეტი ექსპონატის გამოსაფენად – პრერენესანსული ნახატებიდან თანამედროვე ქანდაკებებამდე. ეს მუზეუმი შორდება ექსპონატების კედელზე გამოფენის ტრადიციულ მოდელს და ზოგიერთ ნამუშევარს გამჭვირვალე პანელებზე ათავსებს, რათა ვიზიტორებმა ისინი ყველა კუთხიდან დაათვალიერონ.

სახელის მიუხედავად, დასავლეთ ვირჯინიის ნიუ-რივერი ერთ-ერთი უძველესი მდინარეა დედამიწაზე და, სავარაუდოდ, 360 მილიონ წელს ითვლის. ეს მდინარე ქვიშაქვის კლდეებს შორის მიედინება, სანამ შეუერთდება მდინარე გოლის. Ace Adventure Resort-ის მსგავს სალაშქრო კომპანიებს იქ შეუძლიათ მოაწყონ ჭორომებზე ჯომარდობის ტურები III-IV-V დონის სირთულის ჩქერებზე.

პასტორალურ ჰუდსონის ხეობაში სიცოცხლე ჩქეფს, რაც ნიუ-იორკიდან პანდემიას გამოქცეული ხალხის დამსახურებაა. თუმცა ეს ადგილი წინათაც მექასავით იზიდავდა ხელოვანებს: მისმა ლანდშაფტმა დაბადა აშშ-ის პირველი არტისტული საზოგადოება. იქაურობა გამორჩეულად მიმზიდველია ანტიკვარიატის კოლექციონერებისთვის, რომელთაც შეხვდებათ ხელნაკეთი ნივთების ასობით მაღაზია თუ ძველმანების ბაზრობა, სადაც იყიდება ყველაფერი, დაწყებული კოლონიური სტილის ავეჯიდან თანამედროვე დეკორამდე. „ამ ყველაფერს ერთი რამ აერთიანებს – მომხიბვლელი ისტორიული სოფლები“, – ამბობს სარა გრეი მილერი, ანტიკვარული მაღაზია UnQuiet-ის მფლობელი.

რჩევა ექსპერტისგან
ძველებური ნივთების საპოვნელად გაეშურეთ Antique Warehouse-ში (ჰუდსონი), Sister Salvage-სა (კატსკილი) და Opera House Co.-ში (ათენსი).

კვლავ გახსნილი ტოფინოს ველური ბუნების კურორტი, რომელსაც ფლობს აჰუსატის მკვიდრი ხალხი, იდეალური ადგილია ბრიტანეთის კოლუმბიაში მდებარე ვანკუვერის კუნძულის დასავლეთ სანაპიროს დასათვალიერებლად.

კლაკვოტის სრუტის ცენტრში განთავსებულია კომფორტული მოტივტივე ქოხი, რომელიც განაახლეს მახლობელ ტყეებში წაქცეულ ხეთა მასალისგან.
აჰუსატის თემი ვიზიტორებს თავის ფილოსოფიას გაუზიარებს – hishuk ish tsawalk („ყველაფერი ერთია“), რაც პატივს მიაგებს ადამიანისა და ბუნების ახლო ურთიერთკავშირს იმ მიწაზე, რომელზეც აჰუსატის ხალხი ათასობით წელია ცხოვრობს.

ტექსტის ავტორი: კარენ კარმაიკლი.
დამატებითი ცნობები: რობერტ დრეიპერი, აკეიშა ჯონსონი, ნიკოლ სობეკი, დანიელ სტეიბლსი, ევა ვან დენ ბერგი და ჰენრი უისმაიერი