მივიწყებული ეგვიპტელი დედოფალი, რომელმაც გაბედა და ფარაონის ტახტზე ასასვლელად აკრძალული მაგიური ხერხი გამოიყენა

ნიუ-იორკში, ბრუკლინის მუზეუმის ერთ წყნარ კუთხეში, ყურადღებას იქცევს ეგვიპტელი დედოფლის მბზინავი ალებასტრის ქანდაკება.

ეს მოკრძალებული ზომის, სულ რაღაც 40 სმ სიმაღლის ქანდაკება დამატყვევებელია მნახველისათვის: ძველი სამეფოს (ძვ.წ. 2700-2200 წწ.) დედოფალი ანხესენპეპი II სამეფო ტახტზე ზის და მუხლებზე მისი ვაჟი, ფარაონი პეპი II მოკალათებულა. ბავშვს თავზე ისეთივე გამორჩეული სამეფო გვირგვინი უკეთია, როგორსაც მოგვიანებით ტუტანხამონის გამოსახულებებზე ვხედავთ – ეს მეფის ტიტულის უტყუარი სიმბოლოა. თუმცა ამ მცირე ზომის სკულპტურაში არის რაღაც უჩვეულო: ანხესენპეპი თავის ვაჟზე ორჯერ დიდი ჩანს, რაც ეგვიპტური ხელოვნების წესების განზრახ დარღვევაა, ვინაიდან ამ წესების თანახმად ფარაონი ყველაზე მაღალი და აღმატებულია, ღმერთების გარდა.

ამ სკულპტურაში ეგვიპტის მეფეს გვირგვინი ადგას, მაგრამ კომპოზიციის წარმმართველი მისი დედაა.

4000-ზე მეტი წლის წინ შექმნილი ქანდაკება თითქოს პასუხს ითხოვს კითხვაზე: როგორ მიაღწია ქალმა ასეთ ძალაუფლებას სამყაროში, რომელიც მეფეებისთვის იყო შექმნილი? მრავალი ათწლეულის განმავლობაში ამ კითხვაზე პასუხი არ არსებობდა. მას შემდეგ, რაც ეს სკულპტურა XIX საუკუნის ხელოვნების ნიმუშების ბაზარზე გამოჩნდა მისი აღმოჩენის შესახებ ყოველგვარი ინფორმაციის გარეშე, ის გამოცანად დარჩა. პირვანდელ გარემოსა და დანიშნულებას მოწყვეტილი ნამუშევარი მხოლოდ ბუნდოვან წარმოდგენას ქმნიდა ოდესღაც ძლევამოსილი, მაგრამ დიდი ხნის წინ მივიწყებული დედოფლის შესახებ, რომელიც ძველი სამეფოს დაისისას ეგვიპტეს შვილის სახელით მართავდა.

შემდეგ, 2000 წელს, საქარამ – ვრცელმა ნეკროპოლისმა, სადაც ეგვიპტის პირველი პირამიდა და მრავალი ძლევამოსილი ფარაონის აკლდამა მდებარეობს – ბოლოს და ბოლოს გასცა ამ კითხვას პასუხი. საქარის ფრანგულ-შვეიცარიულმა არქეოლოგიურმა მისიამ (MAFS) არქეოლოგების ოდრან ლაბრუსისა და ჟან ლეკლანის ხელმძღვანელობით აღმოაჩინა დანგრეული პირამიდების კომპლექსი, რომელიც ანხესენპეპის სახელს ატარებს. აღმოჩენა კიდევ უფრო შთამბეჭდავი გახდა მაშინ, როდესაც არქეოლოგებმა მისი მიწისქვეშა სამარხები გათხარეს. მათ იპოვეს საძვალე, სადაც „პირამიდების ტექსტებიდან“ აღებული ასობით შელოცვა იყო ამოტვიფრული. „პირამიდების ტექსტები“ რელიგიური წარწერებია, რომლებიც ფარაონებისათვის იმქვეყნიურ სამყაროში აღდგომისა და ძალაუფლების მოპოვების „მაგიურ გასაღებს“ წარმოადგენდა.  

ეს ტექსტები ასობით ფრაგმენტის სახით იყო მიმოფანტული ქვიშაში და მათი აღდგენა უდიდესი ძალისხმევის ფასად გახდა შესაძლებელი. 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ფრანგი ეგვიპტოლოგი და ეპიგრაფისტი ბერნარ მატიე და MAFS-ის გუნდი აღმოჩენილ 1600-ზე მეტ ფრაგმენტს სათითაოდ უღებდნენ ფოტოს, იხატავდნენ, ნომრავდნენ, ასკანერებდნენ და აღრიცხავდნენ, პარალელურად კი აკლდამის დანგრეულ კედლებს აღადგენდნენ. „როდესაც დედოფლის სამარხი კომპლექსი გაიწმინდა და წარწერიანი ფრაგმენტები შეგროვდა თერთმეტი არქეოლოგიური კამპანიის განმავლობაში, დღის წესრიგში აკლდამის კედლებზე არსებული ტექსტების სრული აღდგენის საკითხი დადგა“, – იხსენებს მატიე.

ამ ხანგრძლივმა და დამღლელმა ძიებამ ახლახან გამოიღო ნაყოფი – ანხესენპეპის „პირამიდების ტექსტების“ შთამბეჭდავი პუბლიკაცია, ტექსტებისა, რომლებიც ოთხი ათასწლეულის შემდეგ ისევ იკითხება. ისინი ახალ და მნიშვნელოვან პერსპექტივას გვიშლიან ამ ექსტრაორდინარული დედოფლის სამყაროში.

სანამ ანხესენპეპის დასაკრძალ კამერაში „პირამიდების ტექსტების“ წმინდა სიტყვებს  იპოვიდნენ, ისინი მხოლოდ მამაკაცი ფარაონებისთვის განკუთვნილი ეგონათ. ეს შელოცვები ძველი ეგვიპტური რელიგიის ყველაზე წმინდა რიტუალს წარმოადგენდა, რომელიც მიზნად ისახავდა გარდაცვლილი მეფისთვის ღმერთების ძალაუფლებისა და უკვდავების მინიჭებას. ეს იყო პატივი, რომლისკენაც ყველაზე ელიტური წრის წარმომადგენლებიც კი ვერ მიისწრაფოდნენ: ამ ძლევამოსილ მაგიასთან შეუზღუდავი წვდომის ღირსად მხოლოდ მეფე ითვლებოდა, როგორც მზის ღმერთის, რას შვილი და მეფეთა ღმერთის, ხორის მიწიერი განსხეულება.

ფარაონებისათვის განკუთვნილი მაგიური შელოცვების გამოყენებით, ანხესენპეპიმ რელიგიური ბარიერი გადალახა, რაც რადიკალური ნაბიჯიც იყო და გაბედულიც. მან ფარაონის ღვთიური საიქიო ცხოვრება საკუთარი თავისთვის მოითხოვა. ლაბრუსმა, რომელმაც მისი პირამიდა აღმოაჩინა, მას „პირველი დამოუკიდებელი ქალი უწოდა. მიუხედავად იმისა, რომ შვილის სახელით მოქმედებდა, ძალაუფლება მის ხელში იყო. მაშ, რატომ არ უნდა ზიარებოდა მარადიულობას? ის პირველი ქალია, რომელმაც საკუთარი თავი უკვდავყო“.

ტიტულებმა მისი სტატუსი ღვთაებრივამდე აამაღლა და მან თავი „ორი ღმერთის ასულად“ გამოაცხადა. დღეს ბრუკლინის მუზეუმში დაცული ქანდაკებით მან კიდევ უფრო განამტკიცა თავისი ღვთიური კავშირები ისიდას მიბაძვით. ამით მან განზრახ გაავლო პარალელი საკუთარსა და იმ ძლევამოსილი ქალღმერთის ისტორიას შორის, რომელიც ასევე იცავდა თავის მცირეწლოვან ვაჟს მამის გარდაცვალების შემდეგ და ტახტისკენ მიმავალი გზაც გაუკვალა. ანხესენპეპის გავლენა სამარხით არ დასრულებულა – წარწერები მოწმობს, რომ მისი გარდაცვალებიდან საუკუნეების განმავლობაში მას პატივს მიაგებდა სამგლოვიარო კულტი. 

ეს ხანგრძლივი პერიოდი ხაზს უსვამს იმას, თუ რამდენად ღრმად იყო იგი ჩაქსოვილი ეგვიპტის რელიგიურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში. იგი ახსოვდათ არა მხოლოდ როგორც ფარაონის დედა, არამედ როგორც ქალი, რომელმაც გაბედა და საკუთარი თავისთვის მოითხოვა ისეთივე მაგიური დაცვა და ღვთიური საიქიო ცხოვრება, როგორიც მეფეებს ჰქონდათ. ეს იყო რევოლუციური აქტი ქალის მხრიდან, რამაც ის პოლიტიკურ და რელიგიურ ნოვატორად აქცია საუკუნეებით ადრე, სანამ ცნობილი ქალი მმართველები გამოჩნდებოდნენ, როგორებიც იყვნენ ჰატშეფსუტი და კლეოპატრა.

დედოფალი, დედა, რეგენტი

მიუხედავად იმისა, რომ ანხესენპეპი საკმაოდ ახალგაზრდა იყო, როდესაც ფარაონ პეპი I-ზე (რომელიც ძვ. წ. 2315–2275 წლებში მართავდა ქვეყანას) დაქორწინდა, პოლიტიკური ძალაუფლება მისთვის უცხო არ ყოფილა. იგი აბიდოსში გავლენიან ოჯახში დაიბადა. ეს იყო საღვთო ქალაქი ეგვიპტის სამხრეთში, რომელიც პირველი ფარაონების მარადიულ სამყოფლად ითვლებოდა. ანხესენპეპი გავლენიანი მშობლების გარემოცვაში გაიზარდა. მისი მშობლიური ქალაქის ქვასვეტზე შემონახულია მისი ოჯახის წევრების სახელები და ვრცელი ტიტულები. მისი მამა იყო რეგიონის მმართველი და შუამავალი სამეფო კარსა და ადგილობრივ მოსახლეობას შორის. კიდევ უფრო დამაინტრიგებელი ისაა, რომ დედა იმ ძალზედ მცირერიცხოვან ქალთა შორის ერთ-ერთი იყო, რომელთაც ვეზირის – ფარაონის მთავარი მრჩევლისა და სახელმწიფო ბიუროკრატიის უმაღლესი ჩინოვნიკის – ძალზედ გავლენიანი თანამდებობა ეკავათ.

გოგონასთვის, რომელიც ამ სამყაროში გაიზარდა, იდეა იმის შესახებ, რომ ქალი შეიძლება სახელმწიფო მართვის უმაღლეს საფეხურებზე ავიდეს, სულაც არ იყო წარმოუდგენელი. ანხესენპეპის ოჯახში ეს უკვე დამკვიდრებული პრეცედენტი გახლდათ.

გასაკვირი არაა, რომ მისმა ოჯახმა პოლიტიკური ქორწინება დაგეგმა, რათა ფარაონთან კავშირები კიდევ უფრო გაემყარებინა. ანხესენპეპიც და მისი უფროსი დაც პეპი I-ის ცოლები გახდნენ. მისი მმართველობის მეორე ნახევარში, როდესაც ფარაონმა დებზე იქორწინა, იგი გამოცდილი მეფე იყო, რომელმაც ძალაუფლება სამხედრო კამპანიებითა და დიპლომატიით განამტკიცა. ძალაუფლების ზენიტში მყოფ ფარაონზე ორი ქალიშვილის დაქორწინების შედეგად ოჯახმა უეჭველად მეტად დიდი გავლენა მოიპოვა. მიუხედავად ამისა, რთულად წარმოსადგენი ჩანდა, რომ იგი, შვიდი ცოლიდან ერთ-ერთი, ეგვიპტის დე ფაქტო მმართველი გახდებოდა. 

თუმცა აშკარაა, რომ ანხესენპეპი ამბიციური გახლდათ: ქორწინებისა და მეფესთან სიახლოვის ხაზგასასმელად მან მიიღო სახელი ანხესენპეპი II, რაც ასე ითარგმნება: „ის, ვინც პეპისთვის ცოცხლობს“. მან ეს სახელი სიცოცხლის ბოლომდე შეინარჩუნა, პოლიტიკური გარემოებების ცვლილებისა და ხელმეორედ დაქორწინების შემდეგაც კი – ეს იყო მისი სამეფო იერარქიაში დაკავებული საამაყო პოზიციის განცხადება და პატივისცემის ნიშანი მისი ძლიერი პირველი მეუღლის მიმართ.

მისი ვაჟი, პეპი II, ფარაონად დაახლოებით ექვსი წლის ასაკში აკურთხეს (დაახლოებით ძვ. წ. 2260 წელს). VI დინასტიის (ძვ. წ. 2325–2175 წწ.) მმართველობის პერიოდს თან სდევდა სასახლის ინტრიგები – ეს იყო სამეფო კარის შეთქმულებებითა და პოლიტიკურ ფრაქციებად დაყოფის ხანა. დიდი პირამიდების ეპოქის დიდება უკვე ორი საუკუნის წარსულს ჩაჰბარებოდა, ხოლო რეგიონული მოხელეები, რომელთა გავლენაც დღითიდღე იზრდებოდა, ნაბიჯ-ნაბიჯ აკნინებდნენ ფარაონის ძალაუფლებას. თუმცა, როგორც დედოფალმა-რეგენტმა, რომელსაც სამეფოს მართვა ევალებოდა შვილის სრულწლოვანებამდე, ანხესენპეპიმ ოსტატურად გაართვა თავი ამ მღელვარე ვითარებას.

სასახლის შიგნით პეპი I-ის ქვრივების, ვაჟებისა და ნათესავების ქსელი დაძაბულ პოლიტიკურ ვითარებას ქმნიდა, სადაც მცირეწლოვანი მეფის მმართველობის დამხობა ადვილად იყო შესაძლებელი. საფრთხე სასახლის გარეთაც იმალებოდა: ნუბიელები, რომლებიც ეგვიპტის სამხრეთით ცხოვრობდნენ, ფარაონის კონტროლს ეწინააღმდეგებოდნენ, ხოლო ჩრდილოეთით მდებარე ეგვიპტურ ტერიტორიებზე აჯანყებები იფეთქებდა ხოლმე.

მიუხედავად იმისა, რომ მისი რეგენტობის შესახებ ინფორმაცია მწირია, შედეგი აშკარაა. მისი ვაჟი ქვეყანას 65 წელზე მეტხანს მართავდა და ეგვიპტის ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივი მმართველობის პერიოდი ჰქონდა. მისი გადარჩენა და სტაბილურობა მმართველობის პირველ წლებში მიანიშნებს რეგენტზე, რომელიც ეგვიპტის პოლიტიკურ „დანის პირზე“ დიდი გამჭრიახობით მანევრირებდა.

ანხესენპეპის პოლიტიკური ავტორიტეტის დამადასტურებელი მტკიცებულებები მთელი ეგვიპტის მასშტაბით არქეოლოგიურ ჩანაწერებშია შემონახული. სინის ნახევარკუნძულზე, ვადი-მაგარის ფირუზის საბადოებში არსებული წარწერა გვამცნობს, რომ სწორედ მან გასცა ბრძანება ამ სამეფო მისიის შესახებ როგორც საკუთარი, ისე შვილის სახელით. თანმხლებ გამოსახულებაზე იგი დედოფლის გვირგვინის ნაცვლად ფარაონის გვირგვინითაა წარმოდგენილი და მოხსენიებულია, როგორც „ყველა ღმერთის რჩეული“ – ეს კი მხოლოდ მეფეების ტიტული იყო.

მან აქაც ფარაონების წმინდა სიტყვები და რეგალიები მიითვისა, რითაც შეცვალა წარმოდგენა ქალის სამეფო ძალაუფლების შესახებ.

აღმოჩენა, რომელმაც შეცვალა ჩვენი წარმოდგენა ეგვიპტის დედოფლებზე

2000 წელს არქეოლოგებმა გააკეთეს აღმოჩენა, რომელმაც ეგვიპტელი დედოფლების ზეობის ისტორია შეცვალა.

საუკუნეების განმავლობაში საქარის ქვიშა პეპი I-ის პირამიდის მახლობლად მდებარე დაბალ და შეუმჩნეველ ბორცვს მალავდა. როდესაც არქეოლოგებმა ტერიტორიის გაწმენდა დაიწყეს, მათ დიდი მოლოდინი არ ჰქონდათ. ადგილი ნანგრევებად იყო ქცეული. ქვების ქურდებმა, ჯერ კიდევ რომაული პერიოდიდან მოყოლებული, კირქვის კედლები ბლოკებად დაშალეს და კარგად დამუშავებული ქვის წყობა საკუთარი სამშენებლო პროექტებისთვის გამოიყენეს. დარჩენილი იყო მხოლოდ უსწორმასწორო ჩაღრმავებული ადგილი უდაბნოში.

მინიშნება 1997 წელს გაჩნდა, როდესაც ქვიშიდან მასიური ზღუდარი – 17-ტონიანი გამოთლილი ქვა ამოიმართა. მასზე აშკარად იყო გამოსახული სამეფო სახელის იეროგლიფები: ანხესენპეპი. მონუმენტური წარწერა ისე იყო შექმნილი, რომ, როგორც ეგვიპტოლოგი ვივიენ გეი კალენდერი აღნიშნავს, მნახველს პირველი შეხედვისთანავე დედოფალში მმართველი დაენახა“.

ეს კომპლექსი იმდენად დიდი აღმოჩნდა, რომ გუნდს კიდევ სამი წელი დასჭირდა დედოფლის პირამიდის ადგილმდებარეობის დასადგენად. გათხრების გაღრმავებასთან ერთად პირამიდის კონტურებიც გამოიკვეთა. მისი ფუძის თითოეული მხარე სიგრძეში დაახლოებით 30 მეტრს შეადგენდა, რის გამოც ის ყველაზე დიდია ეგვიპტის ნებისმიერი დედოფლისთვის ოდესმე აგებულ პირამიდებს შორის გარდა ერთისა – V დინასტიის იდუმალი დედოფლის, სეტიბჰორის პირამიდისა.

მხოლოდ ეს ზომაც კი გამაოგნებელი იყო, თუმცა ანხესენპეპის პირამიდა ისეთ დეტალებსაც შეიცავდა, რომლებიც მანამდე მხოლოდ ეგვიპტის ფარაონებთან ასოცირდებოდა: ფართოსვეტებიანი შესასვლელი, გრანდიოზული კვადრატული წინა ოთახი და ელვარე თეთრი ალებასტრით მოპირკეთებული შესაწირთა დარბაზი. ოდესღაც შესასვლელის ორივე მხარეს არსებული ობელისკების ფრაგმენტები მიანიშნებს, რომ მათი მოოქრული წვეტები ჰაერში 4,5 მეტრზე მეტ სიმაღლეზე იყო აღმართული.

სამარხის დიდებულების კიდევ უფრო მეტი მტკიცებულება მაშინ გამოაშკარავდა, როდესაც არქეოლოგებმა შთამბეჭდავი სცენა აღმოაჩინეს, რომელშიც დედოფალი თავისი სამეფო ნავით მიცურავს; მას ფეხები ფარაონებისთვის დამახასიათებელ მამაკაცურ პოზაში, განზე აქვს გაშლილი თავის ქალიშვილთან ერთად რიტუალის შესრულებისას. გათხრების ხელმძღვანელმა ფილიპ კოლომბერმა ასევე  აღმოაჩინა დამაინტრიგებელი წარწერა დედოფლის აკლდამაში: „მისი უდიდებულესობა მოქმედებდა მისი სახელით, როდესაც იგი [სამეფო] რეზიდენციაში იმყოფებოდა“. მოგვიანებით ეს განიმარტა, როგორც მისი რეგენტობის უპრეცედენტო აღიარება (და ასევე სახალისო შეხსენება იმისა, რომ ეგვიპტის ფარაონებიც კი დედების წინაშე იყვნენ ანგარიშვალდებულნი).  

მიწისქვეშა ოთახების გაწმენდისას არქეოლოგებმა იპოვეს აკლდამა, რომელიც, სამწუხაროდ, დიდი ხნის წინ იყო გაძარცული. შემორჩენილი იყო დედოფლის შთამბეჭდავი შავი ბაზალტის სარკოფაგი. მისი მასიური სახურავი ოთხ უზარმაზარ ნაწილად იყო გატეხილი. შიგნით მხოლოდ სელის სახვევების ნაგლეჯები და ძვლის ფრაგმენტებიღა დახვდათ, თუმცა გარე წარწერები გადარჩენილი იყო. წარწერები მას „[ცის ქალღმერთის] ნუტის ხორციელ ასულად“ და „[მიწის ღმერთის] გების ასულად“ აღიარებდნენ – ეს ტიტულები მას ღვთაებრივ სტატუსს ანიჭებდა და თავად ღმერთების მძლავრი შთამომავლობის ნაწილად აქცევდა.

ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩენა კი იყო იეროგლიფების გრძელი სვეტები, რომლებიც აკლდამის კედლებს ჩამოუყვებოდა და 4000 წელზე მეტი ხნის შემდეგაც კი მწვანე საღებავის კვალით ბზინავდა. არქეოლოგებისთვის მაშინვე გახდა ნათელი, რომ ეს წარწერები „პირამიდების ტექსტები“ იყო. ამ ტექსტების მაგიური ფორმულები – შელოცვები – პირველად მეფე უნასის სამარხში გამოჩნდა, ანხესენპეპის დაბადებამდე დაახლოებით ექვსი ათწლეულით ადრე. ეს შელოცვები მიზნად ისახავდა ფარაონის ღვთაებრივ არსებად გარდაქმნას, საიქიო სამყაროში მისი უსაფრთხო მოგზაურობის უზრუნველყოფას და ღმერთებთან სამუდამო გაერთიანებას. ეს იყო ძველი სამეფოს ფარაონების ყველაზე წმინდა რიტუალები.

თუმცა, ანხესენპეპის სამარხში არსებული ტექსტები სავალალო მდგომარეობაში იყო. დროსა და მძარცველებს თავისი დაღი დაესვათ. ისინი ასობით დამტვრეულ, ქვიშაში მიმოფანტულ და ჩაფლულ ქვად ქცეულიყო. ტექსტების სრულად წასაკითხად მკვლევრებს ჯერ მათი რეკონსტრუქცია მოუწიათ.

ანხესენპეპის „პირამიდების ტექსტების“ რეკონსტრუქცია

ორი ათწლეულის განმავლობაში ეპიგრაფისტი მატიე და MAFS-ის გუნდი ანხესენპეპის სამარხში არსებული წარწერების აღდგენის უმძიმეს სამუშაოს ასრულებდნენ. 2000 წელს ტექსტების პირველი ფრაგმენტის აღმოჩენის შემდეგ მატიე იხსენებს, რომ 2003 წლისთვის „1035-წარწერიანი ბლოკი იყო ნაპოვნი და აღრიცხული“. მოგვიანებით კოლომბერმა კიდევ უფრო მეტი ფრაგმენტი აღმოაჩინა. ამ ფრაგმენტების საერთო რაოდენობამ 1617-ს მიაღწია. თითოეული ეს ქვის ნამტვრევი უნდა გადაეღოთ, დაეხატათ, შეესწავლათ, აღერიცხათ და დაესკანერებინათ. ამ ბლოკების ხელახლა აწყობა გიგანტური სამგანზომილებიანი თავსატეხის ამოხსნას ჰგავდა, სადაც ნაჭრები რადიკალურად განსხვავებული ფორმისა და ზომისაა, რამდენიმე მათგანი კი საერთოდ დაკარგულია. მიუხედავად ამისა, არქეოლოგიურმა გუნდმა შეძლო კედლების რეკონსტრუქცია – მათ პატარა ფრაგმენტები დიდ ბლოკებში ჩასვეს და ჩამოფშვნილი კიდეები ისე შეუსაბამეს ერთმანეთს, რომ ტექსტების თანმიმდევრობა აღდგენილიყო. ეს იყო მონუმენტური ამოცანა, რამაც გუნდისგან, ფაქტობრივად, ანხესენპეპის აკლდამის ინტერიერის ხელახლა შექმნა მოითხოვა.

საბოლოოდ, მატიესა და მისი გუნდის დაუღალავი შრომა საოცრებით დაგვირგვინდა: შეიქმნა „პირამიდების ტექსტების“ თითქმის სრული კრებული, რომელიც მოიცავს 10 ისეთ შელოცვასაც, რომელიც მანამდე არცერთი ფარაონის სამარხში არ აღმოუჩენიათ. 

ეს ახალი შელოცვები ბარაქიანი წელიწადის, მცველებისა და დედოფლის აღზევებისკენ იყო მიმართული. თერთმეტივე მმართველმა, რომლებსაც „პირამიდების ტექსტები“ ეკუთვნით, ამ ტექსტების ოდნავ განსხვავებული ვერსიები აირჩიეს, რაც, შესაძლოა, მათ პიროვნულ თვისებებსა და რელიგიურ რწმენა-წარმოდგენებს ასახავდა. ანხესენპეპის მრავალი უნიკალური შელოცვა სამეფო ინსიგნიებს და მაგიურ ნივთებს მოიცავს, რაც, სავარაუდოდ, მიუთითებს მის სურვილზე, ხაზი გაუსვას თავის სტატუსს, როგორც აღმდგარი ფარაონისა:  „აიღე ეს, შენი პაპირუსის კვერთხი“ – მოუწოდებს მას ერთი ტექსტი, ხოლო მეორე ჰპირდება: „არხები ღიაა შენთვის, რათა ჩაეფლო წითელი გვირგვინების ტალღებში“.

ტექსტის სხვა პასაჟები აღწერს მის გაერთიანებას ღმერთებთან და ადასტურებს მის ღვთაებრიობას: „შენ იპოვი ღმერთებს… მათთან ერთად დაჯდები, მათთან ერთად შეჭამ და მათთან ერთად იმგზავრებ მზის წმინდა ნავით“ – ვკითხულობთ ერთ-ერთ ასეთ შელოცვაში. „ცა იძვრის შენთვის, მიწა თრთის შენ წინაშე, უკვდავი ვარსკვლავები ქედს იხრიან შენ წინაშე, რადგან შენ ხარ ის, ვინც [საიქიოს ღმერთმა] ოსირისმა თავის ტახტზე აიყვანა“ – გვამცნობს მეორე. ამ ტექსტებმა ანხესენპეპი იმავე იარაღებით აღჭურვა, რომლებსაც მეფე იღებდა საიქიო ცხოვრებაში წარმატების მისაღწევად.

ამ შელოცვების ამოტვიფვრა მხოლოდ რელიგიური ამბიცია არ ყოფილა. ეს იყო ძალაუფლების დადასტურება და განცხადება იმისა, რომ ღმერთები მხარს უჭერდნენ მის მმართველობას. სიცოცხლეში მან ეგვიპტის მართვა თავის ვაჟს დაუთმო, მაგრამ სიკვდილის შემდეგ შეძლო ფარაონის ძალაუფლებისა და პრივილეგიების დაბრუნება – ამჯერად უკვე საკუთარი სახელით და მარადიულად.

სტანდარტების დაწესება

ანხესენპეპის ისტორია არ სრულდება მისი სიკვდილით ან თუნდაც ძველი სამეფოს დაცემით. მისი მმართველობა იქცა ერთგვარ მოდელად იმ ძლიერი და უფრო მეტად ცნობილი ეგვიპტელი დედოფლებისთვის, რომლებიც მის კვალს გაჰყვნენ.

როდესაც ჰატშეფსუტმა, მეორე ქალმა, რომელიც ეგვიპტეს დამოუკიდებლად მართავდა, თითქმის ათასი წლის შემდეგ დაიკავა ტახტი, მანაც მეფის რეგალიები მოირგო და საკუთარი თავი ღმერთის ღვთაებრივ ასულად წარადგინა. ამით მან გაიმეორა ანხესენპეპის ადრეული პრეტენზიები მეფობის ამ პრივილეგიებზე. ნეფერტიტიმაც ისესხა ანხესენპეპის პრეცედენტები ძალაუფლების მოპოვებისას: იგი საკუთარ თავს ფარაონების დამახასიათებელ პოზებში და რელიგიურ როლებში გამოსახავდა. ეს ნაბიჯები მან, შესაძლოა, ტახტზე ასვლის გასამყარებლად გადადგა, თუ დავუჯერებთ ზოგიერთ მკვლევარს, რომელთა აზრითაც ნეფერტიტი ქმრის გარდაცვალების შემდეგ მართლაც მართავდა ეგვიპტეს, როგორც ფარაონი. როდესაც კლეოპატრა საკუთარ თავს ისიდას მიწიერ განსახიერებად აცხადებდა, იგი პირდაპირ ამბობდა იმას, რაზეც ანხესენპეპიმ 2000 წლით ადრე მიანიშნა (ბრუკლინის მუზეუმის ქანდაკებაში ისიდას მოხმობით). კლეოპატრა ეყრდნობოდა დედოფლობის ეგვიპტურ ტრადიციას, რომლის ფესვები იმდენად ძველი იყო, რომ თავად კლეოპატრას მმართველობის ხანისთვისაც კი უძველეს ისტორიად ჩაითვლებოდა. ეს ქალები ეყრდნობოდნენ ქალთა მმართველობის იმ მემკვიდრეობას, რომლის ერთ-ერთი პირველი განმსაზღვრელი ანხესენპეპი იყო. 

მისი პირამიდა, ტექსტები და ტიტულები წარმოგვიჩენს დედოფალს, რომელმაც უარი თქვა ჩრდილში დარჩენაზე. მან შეცვალა წარმოდგენა იმის შესახებ, თუ ვინ შეიძლება ყოფილიყვნენ ეგვიპტელი დედოფლები: მფარველები, რეგენტები, ღვთაებრივი ასულები თუ სუვერენული მმართველები. მისი სამარხის მკრთალ შუქზე მოხატული იეროგლიფები ოთხი ათასწლეულის შემდეგაც ბრწყინავს; მისი ამბიცია კვლავაც აშკარაა: ქალი, რომელმაც მეფეთა პრივილეგიები მიითვისა ღმერთებს შორის ადგილის დასამკვიდრებლად და დაამტკიცა, რომ მართვის ძალაუფლება მხოლოდ მამაკაცების პრივილეგია არ არის.