მსოფლიოს უდიდესი კვერცხი

საშუალო ზომის ქათმის კვერცხი ხელის გულზე თავისუფლად ეტევა. მასზე 100-ჯერ დიდია იშვიათი განამარხებული ნიმუში National Geographic-ის ისტორიული კოლექციიდან. 30 სმ სიგრძისა და 23 სმ დიამეტრის სრულად შემონახული კვერცხი მადაგასკარის ენდემურ სახეობას, არამფრენ ბალახისმჭამელ ეპიორნისს (Aepyornis maximus) ეკუთვნოდა, რომელიც არაუგვიანეს XVII საუკუნიდანაა გადაშენებული. მეცნიერები ფიქრობენ, რომ ეს ფრინველი ზედმეტად დიდი ზომის სირაქლემას წააგავდა, თუმცა ყველაზე ახლოს ენათესავებოდა უფრო პატარა ზომის უტროპო ფრინველს, კივის. მის მსხვილ ფეხებს საკმაოდ დიდი წონა ეყრდნობოდა: ზრდასრული ფრინველი სიმაღლეში 3 მეტრს აღწევდა და 450 კგ-ზე მეტს იწონიდა. ეპიორნისის გვარი 50 მილიონი წლის წინ წარმოიშვა, თუმცა მათი რიცხვი მადაგასკარზე ადამიანების დასახლებისთანავე შემცირდა. რა მოხდა? გიფორდ მილერი ბოულდერში კოლორადოს უნივერსიტეტის გეოლოგია და ეპიორნისის კვერცხის ნაჭუჭებს შეისწავლის. მისი ვარაუდით, ფრინველთა გაქრობის მიზეზი მათზე ადამიანების ნადირობა იყო – შესაძლოა გამოჩეკამდეც კი. კვერცხი უჩვეულო გამძლეობით გამოირჩეოდა. ეპიორნისის ორი კვერცხი აღმოაჩინეს ავსტრალიის დასავლეთ სანაპიროსთან, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ მათ 6400 კმ-ზე იცურეს ინდოეთის ოკეანეში, ამიტომ ადამიანებს მათი ბუდეებიდან გადაადგილება უფრო გაუადვილდებოდათ, ვიდრე ნახევარტონიანი ფრინველის დამორჩილება. როდესაც საქმე ჩვენი სახეობის გადარჩენას ეხება, „ძალიან მარჯვეები ვხდებით“, – აღნიშნავს მილერი.