ტოქსინებისგან გაწმენდა

ამაზონი კონტრასტების სამყაროა. კოლომბიელი გეოლოგი და National Geographic-ის მკვლევარი ჯენიფერ ანხელ-ამაია ორ წელიწადზე მეტია, რაც პერუში ამაზონის ტყეს იკვლევს. ბოლო დროს, ოქროს მომპოვებელთა ხმები მას სულ უფრო ახლოდან ჩაესმის, თითქოს ფრინველების და მაიმუნების შეძახილებს უწევდნენ მეტოქეობას.

National Geographic-ისა და Rolex-ის ამაზონის ექსპედიციის ფარგლებში, ანხელ-ამაია უმეტესად მადრე-დე-დიოსში მუშაობს – პერუს რეგიონში, რომელიც ყველაზე მეტად დაზარალდა ოქროს უკანონო მოპოვების შედეგად. მეცნიერი იკვლევს ოქროს მოპოვების ზემოქმედებას ფარვატერებზე.

იგი სამ მონაკვეთზე მუშაობს: პირველ მონაკვეთზე ოქროს მოპოვება ნებადართულია და მძიმე ტექნიკით ხორციელდება, მეორე ადგილას მას აქტიურად მოიპოვებენ, მაგრამ უკანონოდ, ხოლო მესამე ადგილი, რომელსაც ანხელ-ამაია ექსპერიმენტის საკონტროლოდ იყენებს, დაცულია მოპოვებითი საქმიანობისგან. ქიმიური შემადგენლობისა და ვერცხლისწყლის კონცენტრაციის დასადგენად, მკვლევარი თითოეულ ზონაში აგროვებს ნიადაგის, წყლის, დანალექისა და პლანქტონის ნიმუშებს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ტოქსიკური ლითონი აქ ბუნებრივადაც გვხვდება, ანხელ-ამაიას ვარაუდით, მისი კონცენტრაცია მეტი იქნება ოქროს მოპოვებითი ორი ზონის ჩაყოლებასა და, პოტენციურად, ამაზონის მთელ აუზში. ამ რეგიონში ოქროს კუსტარულად და მცირე მასშტაბით მოიპოვებენ და ალუვიური ქვიშისგან ოქროს გამოსაცალკევებლად ვერცხლისწყალს იყენებენ. როდესაც ვერცხლისწყლისა და ოქროს ამალგამას აცხელებენ, ტოქსინები ორთქლდება, მაგრამ გარემოში რჩება. ეს ოქროს მოპოვების შედარებით სწრაფი და იაფი გზაა, რომელიც, მავნებლობის მიუხედავად, პერუში ჯერაც კანონიერია.

ანხელ-ამაია იმედოვნებს, რომ მოვა დრო, როდესაც ვერცხლისწყლის გარეშე მოპოვებული ოქრო ისეთივე ლიცენზირებული პროდუქტი გახდება, როგორიც კონფლიქტის გარეშე მოპოვებული ალმასია. ამისათვის ანხელ-ამაია პორტატიულ ლაზერის ინსტრუმენტს ცდის, რომლითაც დაადგენს, მოპოვებული იყო თუ არა ოქრო ვერცხლისწყლის გამოყენებით. ამ ტექნოლოგიით შესაძლებელი იქნება, მომხმარებელმა მიიღოს პასუხისმგებლობიანი გზით მოპოვებული ოქრო და, ამავდროულად, კუსტარულ მომპოვებლებს მიეცეთ სტიმული, თავადაც გაიარონ სერტიფიცირება და მოითხოვონ შესაბამისი მაღალი ფასიც.

ანხელ-ამაია ბევრ სირთულეს აწყდება. გარდა სამეცნიერო გამოწვევებისა, პროცესს თან ახლავს ცხელი დღეები, კოღოები და გველები; ასევე უამრავი კითხვა ოქროს მომპოვებლებისგან, რომლებსაც ეჭვი ეპარებათ მის მოტივებში. თუმცა, ამ ყველაფრის მიუხედავად, მას ძალიან უყვარს აქ ყოფნა. ერთ დღეს შეიძლება მოვიდეს დრო, როდესაც ანხელ-ამაიას მოგროვებულ მონაცემებს დაბინძურებული ტერიტორიების აღდგენისთვის გამოიყენებენ. „მართალია, იმავე ფორმით არასოდეს აღდგება, – ამბობს იგი, – თუმცა შეიძლება გარკვეულწილად ახალი ტიპის გარემო მივიღოთ“. მეცნიერს აოცებს ბუნების მედეგობა ოქროს მოპოვების შემდგომ მიტოვებულ ტბორებში. ამასწინათ იქ კაიმანი, ტაპირი და იაგუარის ნაკვალევი შენიშნა. სწორედ ეს აძლევს მომავლის იმედს.

Rolex-ი National Geographic Society-სთან თანა-მშრომლობით ახორციელებს სამეცნიერო ექსპედიციებს დედამიწის უნიკალური რეგიონების შესასწავლად და ცვლილებების აღსაბეჭდად. ამაზონის ექსპედიციის შესახებ მეტს შეიტყობთ მომდევნო თვეებში: სექტემბერში – ჩვენს ციფრულ პლატფორმაზე natgeo.com, ოქტომბერში – ჟურნალის სპეციალური გამოცემიდან და დოკუმენტური ფილმიდან, რომლის პრემიერა შედგება National Geographic-ის არხზე, Disney+-სა და Hulu-ზე.