ძაღლის  ქცევა

ჭკუის კოლოფები

აშკარაა, რომ ძაღლები გონიერი არსებები არიან, თუმცა მაინც რამდენად გამჭრიახია რიგითი ძაღლი? როგორც აღმოჩნდა, მათ შეუძლიათ ისწავლონ სიტყვები, აღიქვან ადამიანის სხეულის ენა, გადაჭრან ამოცანები, ერთმანეთისგან გაარჩიონ ათასობით სუნი, აითვისონ და შეასრულონ მოქმედებათა რთული თანმიმდევრობა. საშუალო სტატისტიკური ძაღლის ინტელექტი დაახლოებით ორი წლის ბავშვის გონებრივ განვითარებას შეესაბამება, თუმცა ზოგიერთი ჯიში თუ ცალკეული ინდივიდი კიდევ უფრო ჭკვიანია და ორნახევრიდან სამ წლამდე ბავშვის დონეს აღწევს.

პირველი მკვლევარი, ვინც ძაღლისა და ადამიანის ინტელექტი შეადარა, იყო სტენლი კორენი – მწერალი, ნეიროფსიქოლოგი და ბრიტანეთის კოლუმბიის უნივერსიტეტის ემერიტუსი პროფესორი. მასშტაბური კვლევის შედეგად კორენმა დაადგინა, რომ ძაღლებს შეუძლიათ რთული სივრცითი ამოცანების გადაჭრა, მათ შორის ისეთების, სხვადასხვა მექანიზმის ამოქმედებას რომ მოითხოვს, მაგალითად – ჭიშკრის ურდულის გახსნა. კორენმა ისიც აღმოაჩინა, რომ ჯილდოს მისაღებად ძაღლმა შეიძლება მიზანმიმართულად მოატყუოს ადამიანი ან სხვა ძაღლი.

საშუალო ინტელექტის ძაღლს 165-მდე სიტყვის სწავლა შეუძლია, საშუალოზე ჭკვიანი ძაღლი კი 250-მდე სიტყვას იმახსოვრებს. გარდა ამისა, ძაღლებმა იციან ხუთამდე თვლა და, რაც ყველაზე საოცარია, ხშირად უმარტივესი არითმეტიკაც ესმით, მაგალითად: ერთს მივუმატოთ ერთი უდრის ორს.

ყველა დროის ყველაზე გონიერ ძაღლად ზოგიერთი მკვლევრის მიერ მიიჩნევა ბორდერ-კოლი სახელად ჩეისერი. მისი პატრონი, პენსიაზე გასული ფსიქოლოგიის პროფესორი, საათობით ასწავლიდა ძაღლს სათამაშოებისა და სხვადასხვა საგნის სახელებს; პროფესორი სპეციალურ დღიურს აწარმოებდა, რათა თავადვე დაემახსოვრებინა თითოეული სათამაშოს სახელი. ჩეისერმა 15 წელი იცოცხლა და სიკვდილამდე 1000-ზე მეტი სიტყვის დასწავლა მოასწრო. ჩეისერის ინტელექტი, კორენის თქმით, დაახლოებით სამი წლის ბავშვის გონებრივ განვითარებას შეესაბამებოდა.

სრული ვერსია წაიკითხეთ ბეჭდურ ვერსიაში.