ჯეკი ვორჰაუერმა და მისმა დამ დედის ქცევაში ცვლილებები 2012 წელს შეამჩნიეს. 70 წელს გადაცილებულ ნენსი ვორჰაუერს, მინაზე მომუშავე ხელოვანს, ჯეკისთვის დაბადების დღის მილოცვა დაავიწყდა. ტელეფონი დაკარგა. გადასახადები არ გადაიხადა. გასაღების რამდენიმე ასლი გააკეთა. როდესაც ნენსის სიმპტომები გაუარესდა, ჯეკი მას ლოს-ანჯელესიდან მილვილში, ნიუ-ჯერსიში, აკითხავდა. ერთ საღამოს ჯეკის ბინა დაკეტილი დახვდა. რამდენიმე საათში, ღამის თერთმეტის ნახევრისთვის, ნენსი გამოჩნდა. თან მოაგორებდა ჩემოდანს, რომელშიც ეწყო ავტობუსის განრიგების დასტა, კატის სათამაშო, გატეხილი ნაძვის ხის სათამაშო და რამდენიმე მინის ბურთი – ნენსის გამორჩეული ნახელავები. „ჰეი, ჯეკ“, – უთხრა ქალიშვილს, ვითომც არაფერიო. „აქ რას აკეთებ?“

მოგვიანებით ნენსიმ ქალიშვილებს უთხრა, რომ ეგონა, „მეხსიერებაში შავი ხვრელი ჰქონდა“. აღმოჩნდა, რომ ეს დემენცია იყო. მას შემდეგ, რაც 2017 წელს დიაგნოზი დაუსვეს, ოთხი წელი ორ სხვადასხვა დაწესებულებაში გაატარა, რომლებშიც მის მეხსიერებაზე ზრუნავდნენ. პირველი იყენებდა ანტიფსიქოზურ წამალს, რომელსაც ხშირად დემენციის მქონე ადამიანებში ქცევითი პრობლემების სამკურნალოდ მიმართავენ. მეორე დაწესებულებაში, ჯეკის თქმით, საუცხოო მომვლელები ჰყავდათ, მაგრამ ისედაც არასაკმარისი პერსონალი დემენციაზე არ იყო სპეციალიზებული. თვითონ სივრცეც მკაცრი რეჟიმის დაწესებულებას ჰგავდა. თუ ნენსი ეზოში გასვლას დააპირებდა, მძიმე კარი განგაშის ზარს რთავდა.

დღეს მსოფლიოში დაახლოებით 57 მილიონ ადამიანს აქვს დემენცია და ვარაუდობენ, რომ 2050 წლისთვის მათი რიცხვი 153 მილიონამდე გაიზრდება. ფიქრობენ, რომ იმ დროისთვის მსოფლიოში სამედიცინო და მოვლის ხარჯები 16,9 ტრილიონ დოლარს მიაღწევს. ამ ზრდას სხვადასხვა ფაქტორი უწყობს ხელს, მათ შორის ხანში შესულთა მზარდი წილი; რისკფაქტორების, მაგალითად, სიმსუქნის და დიაბეტის გახშირება და ასევე ჰაერის უფრო მეტად დაბინძურება, რასაც, კვლევების მიხედვით, ტვინის დაზიანება შეუძლია. რადგან შობადობაც იკლებს – ანუ უფრო ცოტა ადამიანს შეუძლია მოხუცთა დახმარება – კრიზისიც იჩენს თავს. „სტატისტიკის გაუარესებასთან ერთად საქმე სულ უფრო გართულდება“, – ამბობს კენეთ ლანგა, დემენციის მკვლევარი მეცნიერი მიჩიგანის უნივერსიტეტში. „ეს პრობლემა უნდა გადავჭრათ“.

მათთვის, ვინც დემენციით ცხოვრობს, პრიორიტეტი უფრო ჰუმანური მეთვალყურეობაა. პაციენტების ქომაგებს ეს ძალიან კარგად ესმით. მათ იციან, რამდენად მძიმეა უყურო დედას, რომელსაც ლაპარაკი უჭირს, ან დაქვრივებულ პაპას, რომელიც სადილად ცოლს ელის. ისინი პაციენტებს ადამიანებად აღიქვამენ და არა – სიმპტომების დაჯგუფებად. პირადი გამოცდილებით ნაკარნახევი ეს ხედვა ასაზრდოებს მოძრაობას, რომლის მიზანია ტრადიციული მკურნალობის ჰოლისტური მიდგომით ჩანაცვლება.

კანადაში მდებარე „სოფელ ლენგლის“  – ჩრდილოეთ ამერიკის პირველი მასშტაბური ე.წ. დემენციის სოფლის – თანადამფუძნებლის, ელროი ჯესპერსენის თქმით, მთავარია „ცხოვრების გამრავალფეროვნება“. ამისთვის, მისი აზრით, „უნდა ვკონცენტრირდეთ თავად ადამიანზე – ვინ არის ის, ვინ უნდა, რომ იყოს და რა აბედნიერებს მას“.

დემენცია, როგორც წესი, 65 წლის ასაკის შემდეგ ვითარდება. ის მოიცავს არაერთ დარღვევას, მათ შორის, ალცჰაიმერს, სისხლძარღვოვან დემენციას, ლევის სხეულების დემენციასა და ფრონტოტემპორალურ დემენციას. იშვიათი ფორმა, რომელსაც გენეტიკურ ალცჰაიმერის დაავადებად მოვიხსენიებთ, როგორც წესი, 30-50 წლის ასაკში ჩნდება და მშობლისგან მემკვიდრეობით მიღებული გენის მუტაციის შედეგია. ეს დარღვევები ბიოლოგიურად განსხვავდება: მაგალითად, ალცჰაიმერს ახასიათებს ტვინში ცილის, ბეტა-ამილოიდის გროვების წარმოქმნა, სისხლძარღვოვან დემენციას კი ტვინში სისხლის მიმოქცევის შეფერხება იწვევს. ზოგ ადამიანს შეიძლება დემენციის ერთზე მეტი ფორმა დაემართოს, მაგრამ შედეგი მსგავსია: ტვინის უჯრედების კომუნიკაციის მოშლა და, საბოლოოდ, ტვინის უჯრედების სიკვდილი.

როცა ასაკი გვემატება, ჩავარდნები მეხსიერებაში – მაგალითად ვინმეს სახელის დავიწყება – ჩვეულებრივია, მაგრამ ეს პრობლემას მაშინ წარმოადგენს, როდესაც ამით ცხოვრების ყოველდღიური რეჟიმი ირღვევა. მაგალითად, ადამიანს ავიწყდება გადასახადების გადახდა ან ის იბნევა ნაცნობ გარემოში. ასეთი სიმპტომები ახასიათებს მსუბუქ კოგნიტიურ დაზიანებას (MCI), ალცჰაიმერის წინამორბედ ან მის საწყის ეტაპს. როდესაც დემენცია მძიმდება, ადამიანი უფრო და უფრო დაბნეულია, ხანდახან აგზნებული და აგრესიულიც კი. მძიმე დემენცია პაციენტს ხშირად მეტყველებასაც აკარგვინებს და იწვევს ჰალუცინაციებსა თუ შეუკავებლობას. დაავადების ბოლო ეტაპებზე ტვინის დაზიანებამ შეიძლება ძირეული ფუნქციებიც დააზიანოს, მაგალითად, გულისცემა და სუნთქვა, ასევე გაზარდოს ინფექციის ალბათობა, რაც ფატალური შეიძლება აღმოჩნდეს.

დაავადების კომპლექსურობიდან გამომდინარე, დემენციის მკურნალობა რთულია. 2021 და 2023 წლებში აშშ-ის საკვებისა და წამლის მარეგულირებელმა სააგენტომ ალცჰაიმერის ორი წამალი დაამტკიცა – ადუკანუმაბი და ლეკანემაბი. ეს პირველი წამლებია, რომლებიც დაავადების ბიოლოგიურ საფუძველს ებრძვის: ცილების გროვებს ტვინში. კლინიკურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ლეკანემაბი MCI-ს ან მსუბუქი ალცჰაიმერის მქონე ადამიანებში კოგნიტიურ დაქვეითებას ანელებს; ადუკანუმაბის კვლევის შედეგები შერეულია. აღსანიშნავია, რომ არცერთი წამალი არ არის განკუთვნილი დემენციის სხვა ფორმებისთვის. ორივე მათგანი ძვირია (აშშ-ში ლეკანემაბით მკურნალობის ფასი წელიწადში 26 500 დოლარს შეადგენს) და აქვს სერიოზული გვერდითი მოვლენები, მათ შორის სისხლდენა ტვინში.

ტრადიციული მკურნალობა პრიორიტეტს სამედიცინო საჭიროებებს ანიჭებს და ხშირად უგულებელყოფს ადამიანის იდენტობას, პიროვნებასა და სურვილებს. 2019 წელს გახსნილი „სოფელი ლენგლი“ კი პირიქით, ინდივიდუალურ არჩევანს მიიჩნევს უპირატესად. დილის 10 საათამდე საწოლში კოტრიალს ხართ მიჩვეული? – კი ბატონო. შუადღეს სეირნობა გიყვართ? – მიბრძანდით. აქვეა ცხოველთა სადგომი ქათმებითა თუ თხებით და ბოსტანი კიტრისა და პომიდვრის მოსაყვანად.

კვლევები აჩვენებს, რომ სოციალური კავშირი ამცირებს შფოთსა და დეპრესიას. სოფლის ექვს კოტეჯს აქვს ღია სამზარეულო და მისაღები ოთახი ბუხრით ბინადრების თავშეყრისა და ურთიერთობისთვის. საზოგადოებრივ ცენტრში ნახავთ სალონს, პატარა მაღაზიასა და კაფეს, სადაც მცხოვრებლებს შეუძლიათ დასხდნენ, ლიმონის ტარტთან ერთად კაპუჩინო დალიონ და ისაუბრონ.

მზის შუქი, რომელიც განწყობას აუმჯობესებს და ძილის რეგულირებას ეხმარება, დიზაინის საკვანძო ნაწილია. საზოგადოებრივი ცენტრის ერთი კედელი მთლიანად მინისაა. მზის სხივები მაგიდებზე კიაფობს და კოტეჯებშიც აღწევს. თავად კოტეჯები ჩამწკრივებულია მთავარ საფეხმავლო ქუჩაზე, რომელსაც ნაძვები, ნეკერჩხლები და გისოსებზე დახვეული გლიცინიები ამშვენებს.

მოხუცთა ჯანდაცვაში 30-წლიანი კარიერის განმავლობაში ჯესპერსენისთვის ნაცნობი იყო ტრადიციული სერვისები, მაგრამ როდესაც მისი ცოლის დეიდას დემენციის დიაგნოზი დაუსვეს, მიხვდა, რომ ისინი საკმარისად კარგი არ იყო. ტრადიციული მკურნალობა მეტისმეტად მკაცრია კვების ზუსტი განრიგითა და უცვლელი აქტივობებით. ჯესპერსენს განსაკუთრებით არ მოსწონდა ჩაკეტილი კარი – ფიქრობდა, რომ ეს ბინადრებს ანერვიულებდა.

75 წლის ჯესპერსენმა გამოცდილება „მწვანე სახლის პროექტში“ მიიღო. ამ ორგანიზაციამ 2003 წელს ხანდაზმულთა სახლის ინდუსტრიის შეცვლა დაისახა მიზნად. მან გახსნა პირველი 10-კაციანი, ოჯახური სტილის საცხოვრებლები მოხუცებისთვის ტუპელოში, მისისიპიში. მას შემდეგ აშშ-ში თითქმის 400 „მწვანე სახლი“ აშენდა. ჯესპერსენს მოსწონდა მცირემასშტაბიანი მიდგომა, მაგრამ თავისი ხედვის სრულად რეალიზება მხოლოდ მას შემდეგ შეძლო, რაც დაესწრო პრეზენტაციას ნიდერლანდებში მდებარე „ჰოგევეიკის“, მსოფლიოს პირველი „დემენციის სოფელის“ შესახებ. „ჰოგევეიკი“ ისეა აშენებული, რომ პატარა ჰოლანდიურ ქალაქს ჰგავს, ცენტრალური შადრევნით, პაბითა და თეატრით. ბინადრები საჭმელს აკეთებენ, სარეცხის გარეცხვაში ეხმარებიან ერთმანეთს – ეს მათ დამოუკიდებლობის განცდასა და სიცოცხლის აზრს აძლევს. ჯესპერსენის თქმით, ასეთი თავისუფლება „კარგი ცხოვრების მნიშვნელოვანი განმაპირობებელი ფაქტორია“.

ამ მოდელების შეკოწიწებით ჯესპერსენმა დააფუძნა „სოფელი ლენგლი“, რომელიც დღეს გადავსებულია. იქ ცხოვრობს 75 ადამიანი მსუბუქი, საშუალო სიმძიმის, ან მძიმე დემენციით. აქაურობა მოსწონს ჟანეტ რაითის ქალიშვილს, შელი კრაანს და კრაანის ორი წლის შვილიშვილს, რომელსაც აქ მოსვლა და სკუტერით სეირნობა უყვარს.

დემენციაზე ახლებურად მომუშავე პიონერები აქტიურად აზიარებენ თავიანთ ცოდნას რაც შეიძლება მეტი ადამიანის დასახმარებლად. `ჰოგევეიკს“ 2008 წლიდან, მისი გახსნიდან, ასობით დაინტერესებული ადამიანი ეწვია: არქიტექტორები, კლინიცისტები, მომვლელები და დემენციის მქონეთა ოჯახები. მსგავსი ადგილები გახსნეს საფრანგეთში, იტალიაში, ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიასა და ნორვეგიაში. `ჰოგევეიკის“ ერთ-ერთი უდიდესი უპირატესობაა ავტონომიის შეგრძნება, რომელსაც ის აღვივებს. ავტონომია, როგორც ჩანს, აგრესიულ ქცევას ახშობს. ელოი ვან ჰალის, `ჰოგევეიკის“ ერთ-ერთი დამფუძნებლის თქმით, დღეს ანტიფსიქოზურ მედიკამენტებს პაციენტების 10%-ს უნიშნავენ, მაშინ როდესაც დაფუძნების დროს 50%-ს უნიშნავდნენ. „თავს თუ ყოველდღიური საქმით დააკავებ, ენერგიას დახარჯავ, უფრო აქტიური გახდები და ამას დიდი გავლენა ექნება შენს გუნება-განწყობაზე“, – ამბობს იგი.

ჯენიფერ სოდომ ეს მაშინ გაიაზრა, როდესაც მის ბებიას, ბეტის, დემენციის დიაგნოზი დაუსვეს. სოდოს დღემდე დაჰყვება დანაშაულის გრძნობა, რომელსაც მისი დედა განიცდიდა, როდესაც ბეტი მოხუცებულთა სახლში, შემდეგ კი დემენციის მქონეთა  პანსიონატში მიიყვანა. ადრე ბეტი ოჯახზე თავგამოდებით ზრუნავდა  და უყვარდა ცხობა, პანსიონატში კი დროს, ძირითადად, მარტო ატარებდა, დახურულ სივრცეში. სოდო – მოხუცებულთა სახლების დიზაინში სპეციალიზებული არქიტექტორი – იხსენებს, როგორ გაიყვანა ბეტი გარეთ. „დავინახე, როგორ აინთო. მზის სითბო იგრძნო. ხედავდა ყვავილების, პეპლების მოძრაობას“, – ამბობს 33 წლის სოდო. სწორედ ამ პატარა მომენტმა დაუდო საფუძველი ამ დიზაინს.

2017 წელს სოდო და მისი მაშინდელი კოლეგები არქიტექტურული ფირმა Perkins Eastman-იდან `ჰოგევეიკში“ ჩავიდნენ. მათ გამოცდილების მიღება სურდათ დემენციის სოფლის, „ავანდელის“, დასაპროექტებლად, რომლის აშენებაც ჰოლმდელში, ნიუ-ჯერსიში იყო დაგეგმილი. დევიდ ჰოგლუნდის, Perkins Eastman-ის მოხუცებულთა საცხოვრებლის თანადამფუძნებლის, თქმით, „ავანდელის“ ფართობი უფრო პატარა და სოფლურია, მაგრამ ფილოსოფიით `ჰოგევეიკს“ ჰგავს: მისი მიზანია ისეთი საცხოვრებელი სივრცის შექმნა, რომელიც პატივს სცემს ცხოვრების მარტივ რიტმს – გაზეთის გადაშლას ან ჩაის სმას. სოდოს მსგავსად, 68 წლის ჰოგლუნდიც კარგად იცნობს დემენციას. ამ მიზეზით მან უკვე ორი ადამიანი დაკარგა: სიდედრი 2012 წელს და მამა 2017 წელს. „ერთია ამაზე ლაპარაკი, მეორეა – ამის განცდა“, – ამბობს იგი.

პიროვნების პატივისცემის მიდგომა 2019 წელს შთაგონების წყარო გახდა Dementia Innovations-ისთვის, შებოიგანში, ვისკონსინში, დაარსებული ორგანიზაციისთვის, რომელმაც ახლებური მიდგომა შეიმუშავა. ეს დაწესებულება 2025 წელს გაიხსნება. მისი გუნდი იდეებს განიხილავდა „ჰოგევეიკის“ ხელმძღვანელებთან ერთად. მათ, ასევე, დაადგინეს, რომ ადგილობრივებს სურდათ, ახლობლებზე ზრუნვის პროცესში მეტად ყოფილიყვნენ ჩართულნი, მეტი მართვის სადავე ჰქონოდათ. Dementia Innovations-მა მიჩიგანის ტბის მახლობლად 32 ჰექტარზე გადაჭიმული კერძო საცხოვრებელი უბანი კერძო შემოწირულობით შეიძინა. წყვილებს შეუძლიათ ერთად დარჩნენ – ეს იშვიათად ხდება ტრადიციულ ცენტრებში გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ორივე პარტნიორს დემენცია აქვს – და მომვლელებიც დღის ნებისმიერ მონაკვეთში იქნებიან ხელმისაწვდომნი.

სხვების მსგავსად, ჩაკ ბატლერსაც, ორგანიზაციის ერთ-ერთ დამფუძნებელს, პირადი გამოცდილება ამოძრავებს. მის ბებიას დემენცია ჰქონდა, მაგრამ მასზე განსაკუთრებული გავლენა მოახდინა უცხო ადამიანთან საუბარმა. მაშინ შებოიგანში სახანძრო სამსახურის უფროსის მოადგილედ მუშაობდა. სახანძროში აცრემლებული კაცი მოვიდა. ამბობდა, რომ დემენციის მქონე ცოლს ვეღარ უვლიდა. ბატლერმა სამოქალაქო სერვისები შესთავაზა, მაგრამ მამაკაცი ორ თვეში მობრუნდა. წუხდა, რომ დაწესებულებაში, სადაც ცოლს მკურნალობდნენ, ძალიან მკაცრი განრიგი იყო. „დემენციის მქონე ადამიანებმა უნდა შეძლონ, გააგრძელონ ცხოვრება, – ამბობს ბატლერი, – ჩვენი მიზანი არ უნდა იყოს მათი შენელება ან შეჩერება“.

პანსიონატების ერთ-ერთი უმთავრესი პრობლემა სერვისის სიძვირეა. რადგან დემენცია პროგრესირებს და დაავადებულს ხშირად ასუსტებს კიდეც, ხარჯები მეტისმეტად იზრდება. ნიდერლანდებში, სადაც საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა მოქმედებს, ამ ხარჯებს სახელმწიფო ფარავს ან სუბსიდირებას ახდენს. ჩრდილოეთ ამერიკაში კი გადასახადს ძირითადად ოჯახები იხდიან. „სოფელი ლენგლი“, კერძო დაწესებულება, თვეში 7500-დან 9000 დოლარამდე ღირს. „ამიტომ ამ სერვისზე ხელი ძალიან ბევრ ისეთ ადამიანს არ მიუწვდება, რომლისთვისაც იქ ცხოვრება სასარგებლო იქნებოდა“, – ამბობს ჯესპერსენი. და მაინც, „ლენგლიში“ მომლოდინეთა სიაში 150 ადამიანია.

აშშ-ში პაციენტების 80%-ს სახლში უვლიან. ასეთ ადამიანებს შეუძლიათ ისარგებლონ დღის პროგრამებით – ძირითადად იმისთვის, რომ ოჯახებმა ამოისუნთქონ. 2018 წელს ჩულა-ვისტაში, კალიფორნიაში, გაიხსნა Glenner Town Square, 836 კვ. კმ-იანი სივრცე, რომელიც 1950-იანი წლების პატარა ქალაქს წააგავს. დაწესებულების შთაგონების წყაროა რემინისცენციული თერაპია, რომლის მიზანიც წარსულში დაბრუნებით მოგონებების გაღვიძებაა. Town Square-ში შეხვდებით პინბოლის ძველებურ სათამაშო ავტომატს და 1959 წლის Ford Thunderbird-ს. ქვეყნის მეორე მხარეს, საუთ-ბენდში, ინდიანაში, არაკომერციული ორგანიზაცია ცდილობს, „ჰოგევეიკის“ მმართველების რჩევების მიხედვით გადააწყოს დღის ცენტრი. 2022 წელს „სოფელი მილტონიც“ გაიხსნა , რომლის ბინადრებსაც  ძველებურ სასადილოს სტილის კაფეტერიაში, მუსიკის ფონზე შეუძლიათ ერთმანეთთან იურთიერთონ და გაერთონ.

ერთ დღეს ჯეკი ვორჰაუერმა იმ დაწესებულების თანამშრომლისგან, რომელშიც მისი დედა იმყოფებოდა, შეტყობინება მიიღო, რომ ნენსი უარს ამბობდა საჭმელზე. ჯეკიმ მალე აღმოაჩინა, რომ პრობლემა სულაც არ იყო დედის ქცევა: ლითონის ჩანგალი არაკომფორტული იყო. ჯეკი გავარდა და პატარა, მოსახერხებელი, რეზინისტარიანი დანა-ჩანგალი იყიდა. „ეს ჩანგალი ხელში დავაჭერინე თუ არა, ჭამა დაიწყო“, – იხსენებს ჯეკი. დასკვნა: შემოქმედებითი მიდგომა უკეთესი ზრუნვის საწინდარია.

ნენსი 2021 წელს COVID-19-მა იმსხვერპლა, ჯეკიმ კი გადაწყვიტა, ისეთი სივრცე შეექმნა, რომელიც სულს ასაზრდოებს – ადგილი, სადაც მისი დედა, ხალხთან ურთიერთობის მოყვარული ხელოვანი, ბედნიერი იქნებოდა. ჯეკიმ მოხუცებულთა პანსიონატის მომვლელის სერტიფიკატი აიღო კალიფორნიაში და დემენციისა და დაბერებისადმი მონტესორის მიდგომას სწავლობს; ამ მიდგომის მთავარი ნაწილია მშვიდი გარემოს შექმნა ფერებითა და სინათლით. შარშან შემოდგომაზე ჯეკიმ რჩევა ჯესპერსენს სთხოვა, ისევე როგორც თავის დროზე ჯესპერსენმა მიმართა ვან ჰალს. „მეშინია, რომ ერთ დღეს იქ აღმოვჩნდები, სადაც დედაჩემმა ამოყო თავი“, – ამბობს ჯეკი. გასაკეთებელი საქმეების სიის შედგენისას მუსიკას თავში წერს. მელოდიები გონებაში ილექება, დემენციის განვითარების შემდეგაც კი. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ ტვინის ის ნაწილები, რომლებიც მუსიკას ამუშავებს, შეიძლება უფრო კარგად უძლებდეს უჯრედების დაზიანებას. აწგარდაცვლილი ნევროლოგი ოლივერ საქსი ამბობდა, რომ პირად მოგონებებს მუსიკა ისე აფიქსირებს, როგორც „ქარვა“. სწორედ ასეა „სოფელ ლენგლიშიც“. ერთ ნაშუადღევს მეგ ფაილდესმა, მუსიკალურმა თერაპევტმა, გიტარა აიღო და სიმღერა დაიწყო: „Que sera, sera. რაც იქნება, იქნება. მომავალს ჩვენ ვერ განვჭვრეტთ. Que sera, sera“.

ორი ქალი ხელჩაკიდებული ირწევა მუსიკის ჰანგებზე. როდესაც მუსიკა ჩერდება, 78 წლის ქალი დემენციის რთული ფორმით, რომელიც ადრე შეფმზარეული და მასწავლებელი იყო, იღიმება. „ძალიან მომწონს“, – ამბობს იგი.

კლაუდია კალბი ავტორია წიგნისა „ნაპერწკალი: როგორ ჩნდება გენია, ვუნდერკინდობიდან გვიან გამოვლენამდე“.