როდესაც ჩვენ, ეკვადორის კოფანებმა, მთავრობის მიერ აღიარებულ ტყის მცველებად დავიწყეთ მუშაობა, იარაღს არ ვატარებდით, მაჩეტეს – კი, მაგრამ მხოლოდ ბუჩქნარის გასაკაფად. ჩვენი მცველები ატარებდნენ GPS-მოწყობილობებსა და მძიმე ზურგჩანთებს, სავსეს საჭმლითა და პირველადი დახმარების ნივთებით, რადგან ღია ცის ქვეშ ვათევდით ღამეებს. კოფანების თითოეული ხუთკაციანი გუნდი ერთი თვით გადიოდა ბუნებაში. მათ წვრთნა გაიარეს, როგორ მოქცეულიყვნენ უკანონოდ შემოჭრილ პირებთან: ტყის მჭრელებთან, ბრაკონიერებთან, ოქროს მომპოვებლებთან და ნარკოტიკების კონტრაბანდისტებთან.

ჩვენ საკუთარ თავს „ა’ის“ ვუწოდებთ და „ა’ინგეს“ ენაზე ვლაპარაკობთ. ეკვადორელი კოფანები დაახლოებით 1500 ადამიანი ვართ. კოლუმბიაში კიდევ რამდენიმე ასეული სახლობს. არაერთ ტყის მცველს მოუწია ესპანური ენის იმ დონეზე სწავლა, რომ გაფრთხილება გაეჟღერებინათ: „ეს კოფანების მიწაა, – იტყოდნენ ისინი – ჩვენი და არა – თქვენი“. კონფრონტაცია არ იყო ჩვენი მიზანი. მცველებს გვქონდა უფლება, სახიფათო შემთხვევების დროს გამოგვეძახა სამხედრო ძალები, მაგრამ, როგორც წესი, ეს არ გვჭირდებოდა. კოფანი მცველების იქ ყოფნაც საკმარისი იყო იმისათვის, რომ უცხო პირები დაგვერწმუნებინა, დაეტოვებინათ ტყე, რომელიც მამაჩემის თაობის წინამძღოლების მოთხოვნით ეკვადორის მთავრობამ ოფიციალურად კოფანების მიერ მართულ ტერიტორიად გამოაცხადა.

ამ ტყეებში კოფანები კოლონიურ პერიოდამდეც ცხოვრობდნენ. ტყე მოიცავს ეკვადორის თითქმის ნახევარ მილიონამდე ჰექტარს – ამაზონიის დაბლობებიდან ანდების მთისწინეთამდე. 2003-2013 წლებში მცველების პროგრამა ყველაზე აქტიური იყო და თვალსაჩინო წარმატებასაც მიაღწია. ამ წლებში მიღებული სატელიტური გამოსახულებები გვიჩვენებდა, რომ ჩვენი ტყეები შენარჩუნებული იყო მაშინაც კი, როდესაც ეკვადორის დანარჩენ ნაწილში ტყის საფარი ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი სისწრაფით იკარგებოდა მთელი კონტინენტის მასშტაბით.

საშუალება რომ მქონოდა, მეც ტყის მცველი ვიქნებოდი. ეს ვერ შევძელი, რადგან ჩემმა თემმა ჩემს აღზრდასთან დაკავშირებით რადიკალური გადაწყვეტილება მიიღო.

ჩვენი ისტორია, უამრავი სხვა მკვიდრი ხალხის წარსულის მსგავსად, მოიცავს ადაპტაციას თვითგადარჩენისთვის. შორეული პატარა სოფელი, რომელშიც გავიზარდე, მხოლოდ იმიტომ არსებობს, რომ 1980-იან წლებში რამდენიმე ათეულმა ოჯახმა, მათ შორის ჩემმა მშობლებმა, ნავთობით დაბინძურებული მდინარისპირა პატარა ქალაქიდან გადასახლება არჩიეს. ახალ დასახლებას საბალო დაერქვა უფრო პატარა და სუფთა მახლობელი მდინარის პატივსაცემად. ჩვენი ტყეების, წყლებისა და ცხოვრების წესის დასაცავად იქ ახალი სტრატეგიები შევიმუშავეთ.

10 წლის ასაკში მხოლოდ ერთ ენაზე ვლაპარაკობდი, არც თვითმფრინავი მქონდა ნანახი და არც – ტროტუარი. ამ დროს უხუცესებმა და მშობლებმა გადაწყვიტეს, აშშ-ში გავეგზავნე. ჩემზე ზრუნავდა ერთი ამერიკელი, რომელიც საბალოში სწავლობდა. ჩვენი სოფლიდან სიეტლში გავემგზავრე და მეოთხე კლასში ჩავირიცხე. სრულფასოვანი ამერიკული განათლება უნდა მიმეღო. უხუცესები იმედოვნებდნენ, რომ ზაფხულს სახლში გავატარებდი და რამდენიმე ენასა და კულტურაში გაწაფულ ლიდერად ჩამოვყალიბდებოდი. იქნებ მე დავხმარებოდი ეკოტურიზმის განვითარებაში ან ახალი იდეები მიმეწოდებინა ჩვენი ბუნებრივი რესურსების დასაცავად.

სიეტლში სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განვაგრძე ბრაუნის უნივერსიტეტში და სან-ანტონიოს ტეხასის უნივერსიტეტში სამაგისტროზეც ჩავირიცხე. ზრდასრულ ასაკში ამ სხვადასხვა სამყაროს წარმომადგენლად შევაბიჯე. ხანდახან რთული იყო და თავს მარტოდაც ვგრძნობდი, თუმცა ისეთი უსიამოვნო არ ყოფილა, როგორც ჟღერს. აშშ-ში მყავდა ადამიანები, რომლებსაც ვუყვარდი და ჩემზე ზრუნავდნენ. საბალოში დაბრუნებისას ოჯახი მხვდებოდა. დღეს კოფანის მიწას დავუბრუნდი. 37 წლის ასაკში ჩემს ცოლთან, სეიდისთან და ჩვენს ქალიშვილთან ერთად სახლს ვაშენებ და სადოქტორო დისერტაციას ვასრულებ ანთროპოლოგიაში. სამ ენაზე ვმუშაობ: ინგლისურად, ესპანურად და ა’ინგეზე. სიზმრებიც სამ ენაზე მესიზმრება.

რა ბედი ეწია ტყის მცველების პროგრამას? ის წელიწადში 400 000 დოლარი ჯდებოდა. დაახლოებით ნახევარი მცველების ხელფასს ხმარდებოდა. ათიოდე წლის წინ დაფინანსება ამოიწურა.

მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ შევინარჩუნეთ ზედამხედველობის ლეგალური უფლება საკუთარი მიწების ნაწილზე, ჩვენ დავკარგეთ უკანონოდ შემოჭრილ პირთა კონტროლის ყველაზე ეფექტური მეთოდი. რესურსების არალეგალური მოპოვებით მდინარე ხელახლა დაბინძურდა. დაცულ ტერიტორიებზე გამოჩნდნენ კომერციული მონადირეები და მეთევზეები.

აქა-იქ დახმარებას ვიღებდით. ზოგიერთი ჩვენგანი სამთავრობო პროგრამაში მონაწილეობს, რომელიც გაუტყეურებას ებრძვის და მიწის მფლობელებს კომპენსაციის სახით ფულს უხდის ხეების არმოჭრის სანაცვლოდ. მე, ასევე, კოფანის გადარჩენის ფონდის საბჭოს წევრი ვარ. ესაა ამერიკული არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელმაც ჩრდილოეთ დაკოტაში დაფუძნებული „აზიმუტის მსოფლიო ფონდისგან“ მიიღო გრანტები მცველთა პროგრამის უფრო მოკრძალებული ვერსიის ასამუშავებლად. ახლანდელი დაფინანსება წელს საპატრულო სამსახურის რამდენიმე მუშაკის გაწვრთნის და მცირე სტიპენდიების დანიშვნის საშუალებას მოგვცემს, რაც კოფანების ტერიტორიის მცირე ნაწილს დაიცავს.

ეს ჩვენთვის მნიშვნელოვანია: მცველები ისევ მიიღებენ ანაზღაურებას. თუკი მსოფლიოს ტყეებისა და წყლების მუდმივი დაცვა უნდა – არა მხოლოდ ჩვენთვის, არამედ პლანეტისთვის – მაშინ მან უნდა აღიაროს, რომ კოფანების მსგავსი ტომების მიერ გაწეული სამუშაო რთული და გრძელვადიანია და ამ ადამიანებს ანაზღაურება სჭირდებათ ოჯახის გამოსაკვებად თუ შვილების გასაზრდელად.

რა ვისწავლე მე უხუცესებისგან, რომლებმაც რისკი გაწიეს და ამერიკაში გამიშვეს? რომ ყველაზე სასარგებლო, რისი გაკეთებაც შემიძლია, არის კოფანებსა და გარეშე პირებს შორის ურთიერთგაგებისა და პატივისცემის წახალისება.

სეიდის და მე გეგმაც გვაქვს. ავარჩიეთ საგვარეულო მიწა და ვაშენებთ ლაბორატორიას. გვინდა უცხოელმა მკვლევრებმა და კოფანებმა აქ გვერდიგვერდ იმუშაონ და ერთმანეთისგან ისწავლონ. გვინდა შეიქმნას კვლევები, რომლებიც უცხოელ მეცნიერთა განსწავლულობას კოფანების ბოტანიკურ და კულტურულ ცოდნასთან გააერთიანებს. საბოლოოდ ვიმედოვნებთ, რომ ეს გახდება ადგილი, სადაც ტყის მცველები გაიწვრთნებიან და ისწავლიან. ეს იქნება, ასევე, იმ ახალგაზრდა კოფანების ცენტრი, რომლებიც ხშირად ეკვადორის სკოლებს ვერ ამთავრებენ. კვლევის ფართო ფოკუსი იქნება: ბუნება ჩვენ გარშემო და კოფანების ენა თავისი ისტორიითა და ამბებით.

როგორც უხუცესები მიმეორებდნენ განუწყვეტლივ, ტყისა და ჩვენი ენის გარეშე კოფანი აღარ იქნება. ორივე მათგანის დაცვა ჩვენი პასუხისმგებლობაა.