მრავალი წყალობის ბილიკი 

 პატივისცემის ნიშნად თავი დახარეთ ტაძრის კარიბჭესთან. დაიბანეთ ხელები და პირი შადრევანთან. ააჟღარუნეთ ზანზალაკი. მთავარ დარბაზში დატოვეთ წარწერა სახელით და სურვილით. დაანთეთ სანთელი და საკმევლის სამი ჩხირი, ჩააგდეთ მონეტები შესაწირ ყუთში და წარმოთქვით სუტრები. ჩაირტყით ბეჭედი პილიგრიმის წიგნაკში. გადით ჭიშკრიდან და ისევ დაუკარით თავი. გაჰყევით წითელ ნიშნებს შემდეგ ტაძრამდე.

გაიმეროეთ იგივე 87-ჯერ.

ან ნუ გაიმეორებთ – როგორც გსურთ. შიკოკუ ჰენრო იაპონიაში პილიგრიმების ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი მარშრუტია. აქ დაგხვდებათ ბევრი ადათი, მაგრამ ცოტა წესი. მარშრუტის ფეხით გავლაც კი არ გჭირდებათ: ბევრი იაპონელი დღეს მანქანით ან ავტობუსითაც კი გადაადგილდება; სხვები მატარებელს ან ველოსიპედს იყენებენ. შეგიძლიათ იაროთ როგორც საათის ისრის, ისე მისი საწინააღმდეგო მიმართულებით. შეგიძლიათ, მონაკვეთებად დაყოთ. გინდ ტრადიციული თეთრი ჟილეტი მოიხდინეთ, გინდ – სპორტული ტანსაცმელი. მაგალითად, შარშან სექტემბერში შვიდი ტაძრის მოსანახულებლად პატარა ჯგუფს რომ შევუერთდი, ყველანი ნამდვილ მოლაშქრეებს ვგავდით.

„ბუდიზმი ცხოვრების წესი უფროა, ვიდრე რელიგია, რომელიც მიგითითებს, თუ რა უნდა ან არ უნდა გააკეთო“, – ამბობს დევიდ მორტონი, ჰენროს მკვლევარი, რომელიც შიკოკუზე ცხოვრობს. „მაგრამ პატივისცემის გამოხატვა მნიშვნელოვანია“.

მოგზაურთა შორის გრძელი მარშრუტებით დაინტერესებამ პიკს მიაღწია. ესპანეთის ცნობილი წმინდა იაკობის გზა შარშან რეკორდული რაოდენობის – 446 000-მა პილიგრიმმა გაიარა. ჰენროზე ამის მცირე ნაწილი თუ მოდის. და მაინც, ადგილობრივ და უცხოელ ვიზიტორთა რიცხვი იზრდება.

წრიული მარშრუტი იაპონიის მეოთხე ყველაზე დიდი კუნძულის, შიკოკუს ოთხივე პრეფექტურას გადის. უკანასკნელი ათასწლეულის განმავლობაში განცდილი ევოლუციის შესაფერისად, ჰენროს ბილიკიც საკმაოდ ეკლექტიკურია. გასხივოსნებამდე გზა მიუყვება პატარა საოჯახო ფერმებს, გადატვირთულ გზატკეცილებსა და გარეუბნის ქუჩებს ავტომატური სავაჭრო ჯიხურებით. გზაზე, ასევე, იშლება სანაპიროს ხედები და ედოს პერიოდის ლანდშაფტები, გეგონება ჰიროშიგეს შემოქმედებაში მოგზაურობ.

ტურის ლოგიკური დასაწყისია ტაძარი #1 ტოკუშიმას პრეფექტურაში, კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. იქ ჯუნ ჰაშიბა, კიოტოს ტურისტული კომპანია Oku Japan-ის გიდი იდგა კობრით სავსე ტბორის გვერდით და პასუხობდა კითხვებს იმაზე, თუ როგორ ჩაუყარა საფუძველი VIII საუკუნის იაპონელმა ბერმა თითქმის 1200-კილომეტრიან, 88-ტაძრიან მარშრუტს, რომელსაც ათასწლეულზე მეტის შემდეგაც ვიყენებთ. „კუკაი ყველამ ვიცით; მის შესახებ სკოლაში ვსწავლობთ“, – ამბობს ჰაშიბა.

კუკაი ამ კუნძულზე დაიბადა და ქვეყანაში ბუდიზმის ერთ-ერთი შედარებით პოპულარული სექტა, შინგონი დააფუძნა. მას პატივს სცემენ, მაგრამ არა მხოლოდ ეზოთერული სწავლებისთვის. „ძირითადად მოხიბლული ვართ მისი, როგორც პოეტის, სწავლულისა და ხელოვანის შესაძლებლობებით; ის დიდი კალიგრაფიც იყო“, – ამბობს ჰაშიბა. მრავალმხრივ განსწავლული მოგზაური კუკაის მიღწევები ლეგენდებად გადაიქცა, საბოლოოდ კი ამ მარშრუტის პოპულარიზაციას შეუწყო ხელი. ჰაშიბას თქმით, ნამდვილ პასუხებს მაშინ მივიღებდით, როდესაც გზას დავადგებოდით.

მეოცედან ოცდამეერთე ტაძრამდე ექვსკილომეტრიან მონაკვეთს ცაში აზიდული კვიპაროსი, კედარი და ბამბუკი ჩაუყვებოდა. გვხვდებოდა თოკებით მორთული ლოდები – ღვთაებების განსხეულება. ჩამწკრივებულიყო წითელწინსაფრიანი ქვის ქანდაკებებიც – ე.წ. ჯიძო, ბავშვებისა და მოგზაურების მფარველი. სასიარულო ჯოხებზე გვეწერა კუკაის, იმავე კობო დაიშის სიტყვები: „ერთად მოგზაურობა“ და თითქოს ისიც თან დაგვყვებოდა სიარულისას.

„სიარულისას ხანდახან ბევრს ვფიქრობ. შემდეგ სიარულს ვაგრძელებ და არაფერზე ვფიქრობ – კარგი გაგებით“, – თქვა ტომოკო იმაიძუმიმ, გიდმა, რომელმაც ეს მარშრუტი ოთხჯერ გაიარა.

დიდი დრაკონის ტაძარში (21), რომლის ნაწილიც XII საუკუნითაა დათარიღებული, მარტივია დაინახო, რატომ აშენებდა ამდენი რელიგია სალოცავებს მთაზე. კუკაი თავის ჩანაწერებში ამტკიცებდა, რომ მთის წვერზე ადიოდა ხოლმე და მანტრებს მილიონჯერ იმეორებდა. შინგონ-ბუდიზმის ბუნდოვანების მიუხედავად, ესაა მისი მთავარი სათქმელი: ყველაფერი კოსმოსური მთლიანობის ნაწილია, გასხივოსნება კი რიგით ადამიანებსაც შეუძლიათ. „ჰენროსგან იმდენი წყალობა მაქვს მიღებული“, – მითხრა კიძუმიმ, ქალმა, რომელიც მეექვსე ტაძარში (უსასრულო სიხარულის ტაძარში) გავიცანი. გვარი არ გამანდო, მაგრამ მწვანე ბაწრისგან დაწნული მეგობრობის სამაჯური კი ჩამიდო ხელში. 

მართლაც, ამ მარშრუტზე პილიგრიმები ადგილობრივების ხელგაშლილობაზე საუბრობდნენ. ესაა „ოსეტაის“ კულტურა – ის, რაც შიკოკუს პილიგრიმობას უნიკალურობას სძენს. „როგორც პილიგრიმი, ამას ყოველდღე ვგრძნობ“, – ამბობს იმაიძუმი. „როგორც წესი, გვჩუქნიან მანდარინს ან ტკბილეულს; ერთხელ ქალი მანქანიდან გადმოხტა და 300 იენი მომცა“.

სვავის მწვერვალის ტაძართან (1) ჩვენმა ჯგუფმა რანშუ იანოც მოინახულა, „აი-ძომეს“, გაქრობის პირას მისული ხელოვნების, ოსტატი. ტოკუშიმას რეგიონში იწარმოება საღებავი – ბუნებრივი ინდიგო. ინდიგოსფერ ქსოვილებს ადრე სამურაის სამოსში იყენებდნენ.

იანომ ამ საგულდაგულო პროცესის ერთი ეტაპის საყურებლად თავის სახელოსნოში დაგვპატიჟა. დიდ ავზს სახურავი მოხადა. ლურჯ სითხეს სჭირდებოდა დაკვირვება, მორევა და დრო ფერმენტაციისთვის.

„ეს ცოცხალი არსებაა, – თქვა მან და მუდმივად ლურჯად შეღებილი ხელები გვიჩვენა, – უნდა შევიგრძნო ის“. საბოლოო ქსოვილებისგან დახვეწილ კიმონოებს კერავენ.

ჰენროს გზაზე რით აღარ დასაჩუქრდებით. იმ ადამიანებსაც გაიცნობთ, რომლებიც ჯერაც მიჯაჭვულნი არიან თავის მიწაზე, იმ ხელოვნებასა და ტრადიციებზე, რომლებიც დიდი ხნის წინ მიივიწყეს სხვა ადგილებში. „ჩემს საქმეს ადამიანები ათასი წლის განმავლობაში მისდევდნენ, – თქვა იანომ, – მე შუაში ვდგავარ, წარსულსა და მომავალს შორის“.