როგორ დავიჭირეთ ღამურა

ორ მთას შუა ჩამალული ამღვრეული გუბე, რომელთანაც კარვები გავშალეთ, ნამდვილად ვერ მიიჩნევა თუშეთის სილამაზის ნიმუშად – რეგიონისა, რომლის სანახავადაც ტურისტები ცხრა მთას გადაივლიან ხოლმე და ავდარსაც არ უშინდებიან. და მაინც, ჩვენთვის ეს ადგილი იდეალურია: სწორედ აქ მოდიან ხოლმე ღამურები წყლის დასალევად დღის საათების ძილიდან გამოფხიზლებისთანავე. ჩვენც აქვე ვართ ჩასაფრებულები მათ დასაჭერად.

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქიროპტეროლოგებთან ერთად, ტბას ყველა მხრიდან ბადეები შემოვაკარით. ჯერ არ დაბნელებულა, მაგრამ მახეში რაღაც უკვე გაება! „კიჭა“, – ამბობს იოსებ (სოსო) ნატრაძე, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოოლოგიის ინსტიტუტის მკვლევარი. ეს დიდკბილა ღამურა ჩვეულებრივი მეგვიანეა – სახეობა, რომელიც ცოტა ხნის წინ National Geographic-ის ქართული გამოცემის გარეკანზე აღმოჩნდა.

მაგრამ ჩვენი სამიზნე სხვა არის. ფიჭვნართან, სადაც დავბანაკდით, მისი წრიპინიც გვესმის. სიბნელეში გამჭვირვალე ლანდები წრეებს გვირტყამენ; მათ დანახვას ძლივს ვასწრებთ. ესაა, რასაც ვეძებთ? მკვლევარი მხრებს იჩეჩავს. ზუსტად ვერ გვეცოდინება, სანამ არ გამოვიჭერთ.

დიდი ხნის ლოდინის შემდეგ ვნებდებით და ვიძინებთ. სოსო ყველაზე ბოლოს, გამთენიისას, შედის კარავში. ამაღამ არ გაგვიმართლა.

„მგონი ადგილი ვერ შევარჩიეთ. იქნებ, რამე უკეთესი მოვძებნოთ“, – ამბობს სოსო. მთელი მომდევნო დღე ვეძებთ და ცხენებით, ველოსიპედებით, მოტოციკლებითა და მოჯაყჯაყე „დელიკებით“ მოგზაურ ტურისტებს ჩავუქროლებთ. ვწერთ მთელ მსოფლიოში მიმოფანტულ კოლეგებს, რომლებიც აქ ერთხელ მაინც ყოფილან. ყველა გვეუბნება, რომ ომალოს ქვემოთ მდებარე ტბა ყველაზე იმედისმომცემია, მაგრამ მის მახლობლად ცხენების რემა ბალახობს. ვბრუნდებით გუბესთან, სადაც ღამე გავათიეთ.

ბადეს თავიდან ვაბამთ. ის დიდია, თითქმის რვა მეტრის სიგანის და ოთხნახევარი მეტრის სიმაღლის. და მაინც, ვეებერთელა მთებისა და ტყეების ფონზე სულ პატარა ჩანს. რა შანსი გვაქვს, რომ დავიჭიროთ ის, რისთვისაც მოვედით? ძალიან მცირე.

ცა ღრუბლიანია; ამინდი უარესდება. ღამურებს ქარი არ უყვართ. ახლა სხვა მკვლევრის, გიორგი შეყლაშვილის ჯერია, ბადეს უდარაჯოს. ის დროდადრო მიდის სანახავად, მაგრამ ბადე ცარიელია.

კიდევ ერთხელ დგება და ყურადღებას აღარ ვაქცევთ; ერთმანეთს ჩუმად ველაპარაკებით. უცბად ტბიდან მისი განცვიფრებული შეძახილი გვესმის: „ვაჰ!“. ყველანი თავქუდმოგლეჯილები გავრბივართ.

ხელში ვეებერთელა მხეცი უჭირავს. ღამურა თავისი დიდი ეშვებით გაბრაზებული ღრღნის ტყავის ხელთათმანს.

სანამ ყველა ღამურას უყურებს, მე იოსებს ვაკვირდები. ის შტანგენფარგალს იღებს და ცხოველის წინამხარს ზომავს. ასეთი კონცენტრირებული იგი არასოდეს მინახავს. უცბად გიორგის გახედავს და თავს ოდნავ უკრავს. თვალები უბრწყინავთ.

ესაა გიგანტური მეღამურა (Nyctalus lasiopterus), რომელიც ქართველი მკვლევრების ხელში 1971 წლის შემდეგ არ აღმოჩენილა! ამ სახეობის წარმომადგენელი მუზეუმის კოლექციაშიც კი არ აქვთ. ცხოველს ფრთხილად სვამენ ჯერ ტომარაში, შემდეგ კი მაცივარში. ღამურა დაიძინებს და ინსტიტუტამდე ცოცხალი მივა. „სანამ თბილისში არ ჩავალთ, ფოტოებს არ ვუღებთ“, – წინ ეღობება სოსო ვიქტორს, ფოტოგრაფს, რომელიც უკვე კამერას ამზადებს. „ძალიან სარისკოა. არ გაგვექცეს!“