ოქროს უხილავი ფასი

პერუს მადრე-დე-დიოსის რეგიონი მცენარეულობით მდიდარი და ბიომრავალფეროვანია, თუმცა ოქროს ძიება მას სახეს უცვლის. ოქროს მომპოვებლები ტროპიკული ტყის დიდ მონაკვეთებს ჩეხენ და ნიადაგს ძვირფასი ლითონის ძიებაში გულდასმით ქექავენ. როდესაც კონკრეტულ ადგილას ოქროს პოტენციალი ამოიწურება, საბადოს ნიადაგი გამოფიტული რჩება და ადგილობრივი მდინარის კალაპოტებიც იცვლება. შემდეგ ოქროს მაძიებლები ახალ ტერიტორიებზე გადადიან, მათ მიერ მიტოვებული მიწები კი სავსეა ქვიშის გორაკებით და დაბინძურებული გუბურებით.

ახლა ზიანის შემსუბუქებას National Geographic-ის მკვლევრების სამეული ცდილობს. მადრე-დე-დიოსში ორ წელიწადზე მეტია ჯოშ უესტი, ჰინსბი კადილიო-კიროსი და ჯენიფერ ანხელ-ამაია ოქროს მოპოვების შედეგად გარემოსთვის მიყენებულ ზიანს აფასებენ, ავითარებენ დაბინძურების შემცირების და ამ ადგილების აღდგენის სტრატეგიებს. ოქროს მოპოვების ყოფილ ზონებში შესაძლოა ვეღარასოდეს აღდგეს ტროპიკული ტყისთვის ტიპური საფარი, თუმცა მათ აქვთ გამოჯანსაღების და წყალ-ჭაობიან ადგილებად გადაქცევის შანსი.

სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის ეკოლოგი უესტი იყენებს ლიდარით (ლაზერული მანძილსაზომი) აღჭურვილ დრონებს, თერმოგრაფიულ კამერებს და მიწისქვეშ დენის გაშვების მეთოდს წყლის ადგილმდებარეობის გასაგებად. მკვლევართა ჯგუფთან ერთად იგი აფასებს, თუ როგორ შეცვალა ტყის გაჩეხამ ეს ლანდშაფტი, მისი ეკოსისტემა და იქაური მდინარეების ხასიათი. გუნდმა აღმოაჩინა, რომ წყალი „შეუსაბამო ადგილებში გროვდება“.

პერუს მკვიდრი კადილიო-კიროსი არიზონის შტატის უნივერსიტეტის მიკრობული ეკოლოგია, რომელიც დედამიწის ყველაზე პატარა და მრავალრიცხოვან ორგანიზმებთან მუშაობს. ჩვეულებრივ, მიკრობები ნახშირბადს და მეთანს შთანთქავენ და მას გარემოდან აქრობენ, თუმცა ისეთ გამოფიტულ ნიადაგში, როგორიც ამ ყოფილ კარიერებშია, მიკრობებს შეუძლიათ, პირიქით, სათბურის აირები გამოყონ. კადილიო-კიროსი იკვლევს მიკრობების, მცენარეების და სითბოს დამატყვევებელი ემისიების ურთიერთქმედებებს.

ანხელ-ამაიას მთავარი სამიზნე ვერცხლისწყალია. იგი ზომავს და რუკაზე ნიშნავს ამ ტოქსიკური ლითონის გარემოში გავრცელების წერტილებს. ვერცხლისწყალს ფართო გამოყენება აქვს რეგიონის ოქროსმოპოვებით ინდუსტრიაში. გეოლოგი და კოლუმბიის უნივერსიტეტის გარემოს მეცნიერებათა დოქტორანტი ანხელ-ამაია ცდის ხელსაწყოს, რომელიც ადგენს, მოიპოვეს თუ არა ოქრო ვერცხლისწყლის გამოყენებით. ვერცხლისწყლის გარეშე მოპოვებული ოქროს ბაზარი თუ განვითარდება, შეიძლება უფრო მაღალი გადახდისუნარიანობის მქონე მომხმარებლები მოიზიდოს და უბიძგოს მწარმოებლებს, უარი თქვან ამ ტოქსიკურ ნივთიერებაზე.

ადგილობრივი თემები პროცესის განუყოფელ ნაწილს შეადგენენ. კარდილიო-კიროსი მათ „ჩვენი გუნდის მეორე ნახევარს“ უწოდებს. მათი მონაწილეობით და ჩატარებულ კვლევათა მონაცემებიდან მიღებული ცოდნის დახმარებით, მეცნიერებს სჯერათ – ოქროს მოპოვების ზონები შეიძლება გაჯანსაღდეს და დაიბრუნოს „სიცოცხლის სიღრმისეული განცდა“, რომელიც ამაზონში განსაკუთრებულად საგრძნობია, ამბობს უესტი.