დიდ კატისებრთა შვება

ვეფხვების ტყვეობის საქმის კვლევისას აშშ-ის 32 შტატი მოვიარეთ და მძიმე შთაბეჭდილებებიც მივიღეთ. ამასობაში National Geographic-ის სტატიის ჩაბარების დროც მოდიოდა და მე ჯერ კიდევ მაკლდა ერთი ძლიერი და იმედის მომცემი ფოტო.

სიუჟეტზე მუშაობა 2017 წელს დავიწყეთ. შერონი ტექსტზე მუშაობდა, მე – ფოტოგადაღებებზე, ხოლო ჩვენი შვილი ნიკ რუჯია ვიდეოს იღებდა. იმ დროს აშშ-ის გალიებში უფრო მეტი ვეფხვი გვხვდებოდა, ვიდრე ველურ ბუნებაში. ტყვეობაში მყოფი ვეფხვების რაოდენობა, სავარაუდოდ, 5000-დან 10 000-მდე მერყეობდა. ზუსტი რიცხვი რთული დასადგენი იყო, რადგან ფედერალური კანონი ნაკლებად არეგულირებდა დიდ კატისებრთა საკუთრებაში ყოლის საკითხს.

„აშშ-ის ვეფხვების კრიზისის“ სათავე სწორედ ის გზისპირა სამხეცეები იყო, რომლებშიც ტურისტებს შეეძლოთ ვეფხვების მოფერება და მათთან „სელფის“ გადაღება. ტყვეობაში გაზრდილი ვეფხვები ხშირად ხვდებოდნენ შავ ბაზარზე, თუმცა ბევრი ასეთი სამხეცე ცდილობდა საკუთარი თავის ვითომდა თავშესაფრად წარმოჩენას.

სამხეცეებსა და თავშესაფრებში ასობით ადამიანს ვესაუბრეთ, მათ შორის მფლობელებს, თანამშრომლებს, მომხმარებლებს, ასევე ბიოლოგებს, ბუნების დამცველებსა თუ პროკურორებს. ზოგჯერ შენიღბულადაც ვმუშაობდით.

ვნახეთ გაძვალტყავებული, ელამი, უნარშეზღუდული ვეფხვები, რომლებიც ბინძურ სათავსოებში ცხოვრობდნენ. აღმოვაჩინეთ არაერთი სამართალდარღვევა, ცხოველებზე ძალადობა, შეწირულობის პირადი მიზნებისთვის გამოყენებისა და ცხოველებით უკანონო ვაჭრობის ფაქტები.

გარდა ამ ინდუსტრიის კრიმინალური მხარისა, ვცდილობდით წარმოგვეჩინა მეორე რეალობაც, თუ რამდენად კარგ პირობებში შეიძლება ცხოვრობდეს ეს უმაღლესი მტაცებელი (რომელიც არ არის მზად ველურ ბუნებაში დასაბრუნებლად) ტყვეობის პირობებში. ამისათვის ველურ ცხოველთა თავშესაფარს ვესტუმრეთ დენვერის სიახლოვეს, სადაც კარგად მოვლილი ვეფხვები ჰექტრობით ტერიტორიაზე გაუშვიათ.

სწორედ აქ ვნახე უკანონო სამხეციდან გამოხსნილი სამი ინდივიდი – უზარმაზარი ცხოველები, რომლებიც უკანა ფეხებზე შემდგრები თამაშობდნენ; ასეთი ქცევა მხოლოდ ველურ ბუნებაში მენახა.

ივლისის დახუთული დღე იყო და ორი მათგანი წყლის ავზში ჩახტა, მესამე კი იქვე ნებივრობდა. გზა გადავჭერი, რომ კიდევ ერთი ვეფხვი ჩამავალი მზის და მოღრუბლული ცის ფონზე გადამეღო.

ამ დროს ასისტენტმა ჩუმად დამიძახა: „სტივ, ხომ გინდოდა ცისარტყელა, აი ისიც!“ ცოცვით მივუბრუნდი სამეულს, კამერის ობიექტივი ფრთხილად ღობის ჭრილში გავყავი და გადავიღე სამი მონებივრე ვეფხვი ცისარტყელას ფონზე.

2019 წელს სტატია გამოქვეყნდა და ის კონგრესის იმ წევრებსაც გაეგზავნათ, რომლებიც დიდ კატისებრთა საკითხის რეგულირების კანონზე მუშაობდნენ. სამი წლის შემდეგ „დიდ კატისებრთა საზოგადოებრივი უსაფრთხოების აქტი“ მიიღეს, რომელიც, გამონაკლისი შემთხვევების გარდა, კრძალავს ვეფხვების კერძო საკუთრებაში ყოლას. ამგვარად, აშშ-ში ბოკვრების „მოფერების“ ინდუსტრია წარსულს ჩაბარდა.

სტატია „ვეფხვები მეზობლად“, შერონ გაინაპის ტექსტითა და სტივ უინტერის ფოტოებით, ჟურნალის ამერიკული გამოცემის 2019 წლის დეკემბრის ნომერში დაიბეჭდა.