დიპლომატია დელფინებისთვის

ერთ დღეს National Geographic-ის მკვლევარი მარიანა პასკოალინი ფრიასი ახალ წყალქვეშა აკუსტიკურ მოწყობილობას სინჯავდა აკაჟატუბის ტბაში, მდინარე რიუ-ნეგრუსთან.

ეს ჰიდროლოკატორი 40 კილოჰერცის სიხშირის ბგერას გამოსცემს, „რაც დელფინების საშუალო საკომუნიკაციო სიხშირესა და ექოლოკაციას შეესაბამება“, – გვიხსნის ფრიასი, რომელიც ბრაზილიის მსოფლიო ბუნების ფონდის (WWF) კონსერვაციის ანალიტიკოსია. მას იმედი აქვს, რომ ამ მოწყობილობის ხმა ცნობისმოყვარე დელფინებს დაიცავს მეთევზეთა ბადეებში მოხვედრისგან.

ფრიასი რეგულარულად გადის ველზე National Geographic-ის სხვა კოლომბიელ მკვლევრებთან, ვეტერინარ მარია ხიმენა ვალდერამასა და საზღვაო ბიოლოგ ფერნანდო ტრუხილიოსთან ერთად. მათი გუნდი სამხრეთ ამერიკაში მდინარის დელფინების მოძრაობას და მიგრაციას აკვირდება.

2022 წლის ივნისიდან ისინი დელფინებს იკვლევენ ეკვადორში, პერუში, კოლომბიასა და ბრაზილიაში. ამ დროისთვის მათ დელფინის ნახვის 1360-ზე მეტი შემთხვევა დააფიქსირეს, ათეულობით მათგანი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესამოწმებლად დაიჭირეს და 27 მათგანზე GPS მოწყობილობა დაამაგრეს.

გარდა ამისა, დელფინებს და თევზებს, რომლებითაც დელფინები იკვებებიან, გაუზომეს ვერცხლისწყლით დაბინძურების დონე სისხლში. მკვლევრებმა შეძლეს დელფინების მიმოსვლაზე დაკვირვება ექოლოკაციის სიგნალებით, რომლებსაც წყალქვეშა სენსორები აფიქსირებს.

კვლევისას ბევრი დანაკარგიც დააფიქსირეს. გასული წლის სექტემბრიდან ნოემბრამდე ამაზონის რეგიონში, სულ ცოტა, 330 დელფინი დაიღუპა, როდესაც წყლის ტემპერატურამ 37°C-ს გადააჭარბა, რაც ადგილობრივი 47-მილიონიანი მოსახლეობისთვისაც ავისმომასწავებელი ნიშანი იყო. მდინარის დელფინები უამრავ გამოწვევას აწყდებიან – დაბინძურება, ჭარბი თევზჭერა, გვალვა და წყლის ტემპერატურის ზრდა, რაც ადამიანებსაც უქმნის საფრთხეს.

გარდა იმისა, რომ ფრიასი, ტრუხილიო და ვალდერამა მდინარის დელფინების ბიოლოგიისა და ეკოლოგიის ექსპერტები არიან, ისინი აქტიურად ჩაერთნენ დელფინების დაცვის მხარდამჭერ ღონისძიებებში: საგანმანათლებლო და საკონსერვაციო პროქტებს უძღვებიან სამხრეთ ამერიკის თემებში, რომლებსაც შეხება აქვთ დელფინებთან. გუნდი ხელს უწყობს მდინარის ნაპირების ხელახლა გატყიანებას, ველურ ცხოველებზე უსაფრთხო დაკვირვების ხელშეწყობას და მეთევზეთა შორის ემპათიის გაღვივებას დელფინების მიმართ.

ამასთან, ფრიასი, ტრუხილიო და ვალდერამა იყვნენ 2023 წლის საერთაშორისო შეთანხმების ავტორები, რომლის თანახმად, თერთმეტმა ქვეყანამ დადო პირობა, რომ მდინარის დელფინების დასაცავად შეამცირებდნენ ეკოლოგიურ საფრთხეებს და ითანამშრომლებდნენ მკვიდრ და სხვა ადგილობრივ თემებთან.

როგორც გუნდის წევრები ამბობენ, ასეთი თანამშრომლობა გადამწყვეტია არა მხოლოდ ამ სახეობის, არამედ, ამაზონის ტროპიკული ტყისა და მდინარეების გადასარჩენადაც, რაც ყველას კეთილდღეობას მოუტანს.