1820 წლის ოქტომბერში ნანტაკეტის ვეშაპთმჭერმა გემმა „ესექსმა“ გალაპაგოსის არქიპელაგის კუნძულ ფლორეანას ზურმუხტისფერ ნავსადგურზე ჩაუშვა ღუზა, ეკვადორის სანაპიროდან 1000 კილომეტრში. მეზღვაურები ველბოტებით მიცურდნენ ნაპირთან და უძველესი ქვეწარმავლების მიერ გატკეპნილ ბილიკებს გაუყვნენ. ისინი „გაფაციცებით დაეძებდნენ სამიზნე ობიექტს“, როგორც ვკითხულობთ იუნგა თომას ნიკერსონის ჩანაწერებში.

ისინი გალაპაგოსის უზარმაზარ კუებზე ნადირობდნენ. ეს ცხოველები კუნძულების მიხედვით განსხვავდებოდნენ – ზოგიერთს მომრგვალებული, გუმბათისებრი ბაკანი ჰქონდა, ზოგის ჯავშანი კი თავთან აპრეხილი იყო, თუმცა ყოველ მათგანს თავისუფლად შეეძლო მეზღვაურების დაპურება. როდესაც მევეშაპეები პატარა „ტერაპინს“ (ამ სახელით იცნობდნენ მეზღვაურები კუს) პოულობდნენ, ზურგზე ატრიალებდნენ, კიდურებზე ბრეზენტის ნაჭრებს აბამდნენ და ზურგჩანთასავით იკიდებდნენ. ყველაზე დიდ კუებს, რომელთაგან ზოგი 225 კილოგრამზე მეტს იწონიდა, მევეშაპეები ფეხებით ჰკიდებდნენ გრძელ ძელებზე, რომელთაც აქეთ-იქიდან ორი ან სამი კაცი მხარზე მოიგდებდა და ბასრ თუ უსწორმასწორო ვულკანურ ქანებზე მიათრევდა გემზე გადასაყვანად.

გემზე მეზღვაურები თავიანთ ტყვეებს ტრიუმში ზურგზე ატრიალებდნენ და სიდიდის მიხედვით ერთმანეთზე აწყობდნენ. კუები მთელ წელიწადს ძლებდნენ საარსებო წყაროს გარეშე. „ისინი არაფერს ჭამენ, არაფერს სვამენ, არც მათი მოვლა მოითხოვს დიდ ძალისხმევას“, – წერდა კაპიტნის უფროსი თანაშემწე ოუენ ჩეისი. „ესექსმა“ ფლორეანას კუნძულიდან 60-ზე მეტი კუ წამოიყვანა, რომელთაც ჰქონდათ აპრეხილი, უნაგირისებრი ჯავშანი და, როგორც ნიკერსონი წერს, „ყველაზე არომატული და გემრიელი ხორცი, რაც კი ოდესმე გამისინჯავს“. ამის შემდეგ გემმა წყნარი ოკეანის ღია წყლებში შეცურა ვეშაპებზე სანადიროდ, თუმცა სულ ერთ თვეში ის ვეშაპის თავდასხმამ გაანადგურა. სწორედ ეს უბედური შემთხვევა იქცა ჰერმან მელვილის რომანის, „მობი დიკის“ შთაგონების წყაროდ. გემის ჩაძირვამდე მეზღვაურებმა იმდენი კუ გადაარჩინეს, რამდენიც თავიანთ პატარა ველბოტებზე დაატიეს. სამხრეთ ამერიკის კონტინენტისკენ ავბედითი მოგზაურობისას მათ ჯერ კუების, საბოლოოდ კი ერთმანეთის შეჭმა მოუწიათ. დარჩენილი კუები გემთან ერთად ჩაიძირნენ ან დინებას გაჰყვნენ.

„ესექსი“ არასოდეს ყოფილა გალაპაგოსის კუების ერთადერთი გამტაცებელი. როდესაც ჩარლზ დარვინი 1835 წელს ფლორეანაზე ჩავიდა – სწორედ ამ მოგზაურობისას ჩაეყარა საფუძველი მის ევოლუციის თეორიას – შეიტყო, რომ ვეშაპზე მონადირე გემებს ერთ ჩამოსვლაზე 700-მდე კუ მიჰყავდათ კუნძულიდან. „მათი რიცხვი, რასაკვირველია, ძალზე შემცირდა ამ კუნძულზე“, – წერდა იგი. ისტორიკოსები ვარაუდობენ, რომ 1774-1860 წლების განმავლობაში გემებმა კუნძულიდან 100 000-მდე კუ გაიტაცეს, მაშინ როდესაც 1535 წელს კუნძულზე ესპანელების თავდაპირველი გამოჩენისას მათი რიცხვი 300 000-ს აღწევდა. ნადირობის შედეგად გალაპაგოსის კუების 15-ივე სახეობის პოპულაციათა რიცხვი მკვეთრად შემცირდა, სამი მათგანი კი გადაშენდა. პირველად სწორედ ფლორეანას კუ გაუჩინარდა, რომელიც ბოლოს 1850-იან წლებში იხილეს.

თუმცა, თითქმის ორი საუკუნის შემდეგ ფლორეანას კუ გალაპაგოსის გადაშენებული სახეობებიდან პირველი იქნება, რომელიც თავის მშობლიურ მიწებს დაუბრუნდება. ამ გიგანტური არსებების ბუნებაში დაბრუნება სწორედ იმ პერიოდს ემთხვევა, როდესაც ე.წ. საზარელი მგლის „გაცოცხლების“ შესახებ გავრცელდა სიახლეები და მეცნიერები სხვა დიდი ხნის გაუჩინარებული არსებების, მაგალითად, ბეწვიანი მამონტების გენეტიკური მასალის ამოღებაზე მუშაობენ. თუმცა, მსგავს წინაისტორიულ სახეობებს ისეთ სამყაროში მოუწევდათ დაბრუნება, რომელიც მათ გარეშე ათასწლეულების განმავლობაში არსებობდა, ფლორეანას კუების შთამომავლები კი იქ მიბრუნდებიან, სადაც ერთ დროს უკვე ბინადრობდნენ, რაც საკვანძო იქნება კუების როლზე სასიცოცხლოდ დამოკიდებული ეკოსისტემისთვის. 

ეს დაუჯერებელი სამეცნიერო თავგადასავალი 2000 წელს დაიწყო. კონსერვაციონისტ მეცნიერთა გუნდი გალაპაგოსის არქიპელაგის ჩრდილო-დასავლეთში მდებარე ისაბელას კუნძულზე, იზოლირებული ვულფის ვულკანის ძირში, ხშირ მცენარეულ საფარში გახვეულ ხევებს შორის დააბიჯებდა, როდესაც მათ დაადასტურეს ადრეული დაკვირვებები, რომ იქ მობინადრე ზოგიერთი კუ სხვაგვარად გამოიყურებოდა. ამ ცხოველებს უნაგირისებრი ჯავშნები ჰქონდათ, რაც მათ უფრო ცნობილი გუმბათისებრი ბაკნის მქონე სახეობისგან განასხვავებდა, რომელიც ვულკანის უფრო მაღალ, ტენიან ფერდობებზე ბინადრობდა. „იქ შეგვხვდნენ კუების პატარა ჯგუფები, რომლებიც უადგილოდ გამოიყურებოდნენ“, – იხსენებს National Geographic-ის მკვლევარი და „გალაპაგოსის კონსერვაციის“ ხელმძღვანელი, კონსერვაციული ბიოლოგი ჯეიმს გიბსი.

მეტის გასაგებად გიბსის გუნდმა მათ სისხლის ნიმუში აუღო, საიდენტიფიკაციო ნიშნები დაუმაგრა და სინჯები მკვლევარ კოლეგას, ადალჯიზა „ჯიზელა“ კაკონეს გადაუგზავნა, რომელიც იელის უნივერსიტეტის ბიოლოგი ევოლუციონისტი და National Geographic-ის მკვლევარია. როდესაც მან დნმ გააანალიზა, მათი ნუკლეოტიდთა თანმიმდევრობა ვერ ამოიცნო. ის მკვლევრის გენეტიკურ მონაცემთა ბაზაში შეტანილი კუების არცერთი ცოცხალი სახეობისას არ ემთხვეოდა. კაკონე გაოგნებული იყო. „უცხოპლანეტელები შევარქვი, – ამბობს იგი, – არ ვიცოდით, საიდან გაჩნდნენ“.

მკვლევრები არ გამორიცხავდნენ, რომ ზოგიერთი ეს უცხოპლანეტელი ნაპირზე „ესექსის“ მსგავსი ვეშაპთმჭერი გემებიდან გამოირიყა. ვულფის ვულკანის დასავლეთ კალთასთან მდებარე ბენქსის ყურე მრავალი გემისთვის უკანასკნელი ღუზასადგომი იყო ვეშაპზე სანადირო წყლებში შეცურვამდე და ცნობილია, რომ ზოგჯერ მეზღვაურები ზედმეტ კუებს ბორტიდან ყრიდნენ. ამ ცხოველთაგან ზოგმა შესაძლოა ნაპირამდე გაცურა და ვულკანის უსწორმასწორო ფერდობზე აძვრა, სადაც ადგილობრივ კუებთან ერთად ბინადრობდა და, საბოლოოდ, მათთან შეჯვარდა.

გალაპაგოსის ბნელი ისტორიის გამოსასწორებლად მეცნიერებმა მიაშურეს არქიპელაგის შორეულ კუთხეებს და გამოჩხრიკეს მტვრიან არქივებში დაცული ძვლები თუ ბაკნები.

ვეშაპზე მონადირეებმა უამრავი კუ დახოცეს, თუმცა, როგორც მეცნიერები ვარაუდობენ, შესაძლოა მათ უნებლიეთ ამ ცხოველთა გენების გადარჩენაც უზრუნველყვეს. დნმ-სეკვენირების ტექნოლოგიის განვითარების კვალდაკვალ ჯგუფმა აღმოაჩინა, რომ მეზღვაურებმა მეცნიერებს სახეობის აღდგენისთვის საჭირო მინიშნებები დაუტოვეს.

მეცნიერები გალაპაგოსის გიგანტური კუების გადარჩენას XX საუკუნის შუა წლებიდან ცდილობენ, როდესაც მთელ არქიპელაგზე მხოლოდ რამდენიმე ათასი ინდივიდი იყო დარჩენილი. მევეშაპეები აქ აღარ იყვნენ, თუმცა კუები მუდმივად ეწირებოდნენ მათ ჩამოყვანილ სხვა ცხოველებს – ვირთაგვებს, ღორებს, ძაღლებს და ჭიანჭველებს, რომლებიც ამ რეპტილიის კვერცხებითა და ახალგამოჩეკილი კუებით იკვებებოდნენ, თხები და ვირები კი მათ საკვებ მარაგს ანადგურებდნენ. გალაპაგოსის ეროვნული პარკის თანამშრომლებმა იცოდნენ, რომ მთელ სახეობას დაკარგავდნენ, რამეს თუ არ მოიმოქმედებდნენ. 1960-იანი წლებიდან დაწყებული, ბუნების დამცველი ჯგუფები იმ დროისთვის შეზღუდულ რესურსებს მაქსიმალურად იყენებდნენ ცხოველების გადასარჩენად.

მათ მუშაობა ფლორეანას აღმოსავლეთით მდებარე კუნძულ ესპანიოლაზე დაიწყეს, სადაც სულ 14 კუ ბინადრობდა. 1964-1974 წლებში ეროვნული პარკის თანამშრომლებმა ყველა კუ ამ კუნძულიდან ჩარლზ დარვინის სახელობის კვლევით სადგურზე გადაიყვანეს, რომელიც კუნძულ სანტა-კრუსზე, პარკის შტაბ-ბინაში, მდებარეობდა. ჯანსაღი მამრის დახმარებით, რომელიც სან-დიეგოს ზოოპარკიდან წამოიყვანეს, მეცნიერებმა ათასობით კუ გაამრავლეს. კუნძულიდან თხების მოშორების ხანგრძლივი კამპანიის შემდეგ, მათ ახალგამოჩეკილი კუები მშობლიურ ბუნებაში დააბრუნეს და დღეს იქ 3000-ზე მეტი ინდივიდი ბინადრობს. 

პარკის თანამშრომლებმა ასეთ წარმატებას სხვა კუნძულებზეც მიაღწიეს, თუმცა, გამარჯვებების მიუხედავად, ერთი დიდი იმედგაცრუებაც იწვნიეს: მათ ფლორეანას ჩრდილოეთით, კუნძულ პინტაზე ბინადარ უკანასკნელ კუს მეწყვილე ვერ უპოვეს. 1970-იანი წლების დასაწყისში მეცნიერებმა ეს ინდივიდი, რომელსაც ეული ჯორჯი შეარქვეს, მშობლიური კუნძულიდან წამოიყვანეს და პარკის კვლევით სადგურზე დააბინავეს იმ იმედით, რომ მეოთხე სახეობას მაინც გადაარჩენდნენ გადაშენებისგან. მომდევნო წლებში გამალებით ეძებდნენ მეწყვილეს. პინტაზე ძიება წარუმატებლად დასრულდა, რის შემდეგაც მეცნიერებმა მას მოუყვანეს სხვა სახეობის მდედრები ისეთი უნაგირისებრი ბაკნებით, რომლებიც კუნძულ პინტას ბინადრებისას წააგავდა. როდესაც ჯორჯმა შეწყვილების სურვილი არ გამოხატა, მეცნიერებმა ხელოვნური განაყოფიერებაც სცადეს; საბოლოოდ მდედრმა კუებმა ჯორჯის ბაკში კვერცხები დადეს, თუმცა ყველა მათგანი უნაყოფო აღმოჩნდა. 2000-იანი წლების დასაწყისისთვის ჯორჯი უკვე თითქმის 100 წლის იყო და სახეობის გადარჩენის დრო იწურებოდა.

ამასობაში სამეცნიერო წინსვლები კაკონეს მეტ რესურსს სთავაზობდა ვულფის ვულკანის უცხოპლანეტელთა ამოსაცნობად. 2006 წელს მან ნიმუშების ხელახლა შესამოწმებლად დნმ-ის ანალიზის ახალი მეთოდი გამოიყენა. ყველასთვის მოულოდნელად აღმოჩნდა, რომ ერთი კუ, რომლისგანაც მეცნიერებმა სისხლის ნიმუში აიღეს, გენეტიკურად 50%-ით პინტას სახეობას წარმოადგენდა. იქნებ, სულაც არ იყო გვიანი და სახეობის გადასარჩენად კუნძულზე მოიძებნებოდნენ ეული ჯორჯის მონათესავე კუები. აღტაცებულმა მეცნიერმა ეროვნულ პარკს ვულფის ვულკანზე კიდევ ერთი ექსპედიციის გაგზავნა შესთავაზა.

ვულფის ვულკანის მიდამოებში ნაპოვნ სხვა უცხო გენებზე დაკვირვებისას მან უფრო დეტალურად შეისწავლა ის სამი სახეობა, რომლებიც აქამდე გადაშენებულად ითვლებოდა: სანტა-ფეს, ფერნანდინასა და ფლორეანას კუები. ცოცხალი ცხოველების დნმ-ის გარეშე, რომელსაც უცხოპლანეტელებისას შეადარებდნენ, სეკვენირებისთვის ვარგისი უჯრედები იმ ძველი ნიმუშებიდან უნდა აეღოთ, რომლებიც მევეშაპეებმა თუ სამეცნიერო კოლექციონერებმა ჩამოიტანეს ოკეანიდან. „მუზეუმები დავიარეთ ძვლისა და კანის ნიმუშების შესაგროვებლად“, – ამბობს კაკონე. მან ნიმუშებიდან დნმ-სეკვენირებისთვის საკმარისი გენეტიკური მასალა აიღო. და „აი!“ – ამბობს იგი. უცხოპლანეტელი კუები „მიეკუთვნებოდნენ იმავე კლადს“ – მემკვიდრეობით ჯგუფს – „რომელსაც ფლორეანას კუები“. ეს უნაგირისებრი კუები ვულფის ვულკანის მკვიდრი გუმბათისებრი სახეობისა და დიდი ხნის გადაშენებული ფლორეანას უნაგირისებრი კუების ნაჯვარი იყო. მეცნიერთა ვარაუდი გამართლდა. მევეშაპეთა გადაყრილი კუები გადარჩნენ და სხვა სახეობებთან შეჯვარდნენ.

2008 წელს დიდი ექსპედიცია მეტი ნიმუშის ასაღებად დაუბრუნდა ვულკანს, რათა დაედგინათ ფლორეანასა და პინტას კუების რიცხოვნობა და ჯორჯისთვის შესაძლო მეწყვილეც ეპოვათ. ეროვნული პარკიდან და „გალაპაგოსის კონსერვაციიდან“ გაგზავნილმა ჯგუფებმა ვულკანის გარშემო ბანაკები გაშალეს, სისხლის ნიმუშები 1667 კუსგან აიღეს და მათ საიდენტიფიკაციო ნიშნები მიუმაგრეს. იელის ლაბორატორიაში კაკონემ ეს სინჯები თავისი გაფართოებული მონაცემთა ბაზის დახმარებით გააანალიზა და 17 კუ აღმოაჩინა პინტას გენით, ხოლო 84 – ფლორეანას გენით. მეტი კუს პოვნის იმედით ეროვნული პარკის გუნდმა ვულფის ვულკანზე სხვა უფრო დიდი ექსპედიციის დაგეგმვა დაიწყო, რათა ეს ჰიბრიდები ვერტმფრენითა და ბადეებით ამოეყვანათ, თუმცა 2012 წლის ივნისში მომვლელმა ეული ჯორჯი თავის ბაკში მკვდარი იპოვა. ამით გაწყდა მისი საგვარეულო ხაზიც და მისი სახეობაც (მოგვიანებით ავტოფსიით დადგინდა, რომ ჯორჯს თესლგამომტანი სადინარის პრობლემა ჰქონდა და, სავარაუდოდ, გამრავლება არ შეეძლო).

როდესაც მეცნიერებს პინტას სახეობის გადარჩენის იმედი გადაეწურათ, ისინი ფლორეანას ჰიბრიდებზე გადაერთნენ. სწორედ ამ დროს გაუჩნდა კონსერვაციონისტთა გუნდს რადიკალური იდეა: აღნიშნული სახეობის შთამომავლები დაეტყვევებინათ, გაემრავლებინათ და ხელახლა დაესახლებინათ კუნძულზე, სადაც ამ ცხოველებს 150 წელიწადზე მეტია არ უბინადრიათ.

ფლორეანაზე კუების დაბრუნება მნიშვნელოვანი იყო არა მხოლოდ იმიტომ, რომ მეცნიერებმა დაკარგული სახეობა აღმოაჩინეს; ეს ეკოლოგიურადაც არსებით როლს იძენდა. გალაპაგოსზე ყოფნისას დარვინმა აღმოაჩინა, რომ იქაური სახეობები შესანიშნავად იყო ადაპტირებული თავის ჰაბიტატთან. ეკოლოგებმა მხოლოდ ახლახან დაიწყეს გაცნობიერება, თუ რამდენად დახვეწილად ადაპტირდებიან თავად ჰაბიტატები იქაურ ბინადრებთან.

ფლორეანადან უკანასკნელი კუს გაუჩინარება კუნძულის სხვა სახეობებზე მძიმედ აისახა. მნიშვნელოვანი მკვიდრი მცენარეები გახმა და მკვეთრად გაიზარდა ინვაზიური პარაზიტების, მცენარეებისა და საქონლის პოპულაციები, რომლებიც ჭამდნენ ან ჯაბნიდნენ ადგილობრივ მცენარეებსა და ცხოველებს. XIX საუკუნის ბოლოსთვის კუნძულიდან მიმები, მცურავები, ლაინები და კაკაჩები გაქრნენ. მომდევნო წლებში მთიულები, ბუხრინწები, თოლიები და მემატლიებიც გაუჩინარდნენ.

„გიგანტური ბალახისმჭამელების გარეშე კუნძულის ეკოსისტემა შეიძლება ჩამოიშალოს“, – ამბობს ბიოლოგი ვაშინგტონ „უაჩო“ ტაპია, რომელიც 1990-იანი წლებიდან გალაპაგოსის კონსერვაციაზე მუშაობს. კუები „ეკოსისტემის ინჟინრები“ არიან და ლანდშაფტში ბულდოზერებივით გადაადგილებისას მცენარეულ საფარს სახეს უცვლიან. „ისინი მიწას ტკეპნიან და სივრცეს უთავისუფლებენ მომცრო ქვეწარმავლებს, მიწაზე მობუდარ ზღვის ფრინველებსა და მკვიდრ მცენარეებს“, – ამბობს ტაპია, რის შედეგად სარეველები არ მრავლდება, რაც მკვიდრი კაქტუსის აღდგენასაც უწყობს ხელს; კუებს ნაკელით თესლებიც გადააქვთ და ასევე წარმოქმნიან გუბურებს, რომლებსაც სხვა სახეობებიც აფარებენ თავს.

მკვლევრებმა იცოდნენ, რომ ამ ცხოველებმა ეკოლოგიური ბალანსის აღდგენას სხვა კუნძულებზეც შეუწყვეს ხელი. ესპანიოლაზე, მაგალითად, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ ადგილობრივი ბალახეული და კაქტუსი გაჯანსაღდა და მომრავლდნენ იგუანები და ალბატროსები, რომელთა რიცხვი კუების არყოფნაში შემცირდა. „ამის შედეგად ახლებურად ვხედავთ ბუნების აღდგენის პროცესს“, – აღნიშნავს პარკის ყოფილი დირექტორი არტურო ისურიეტა ვალერი. დღეს კონსერვაციონისტები კონკრეტული ეკოსისტემიდან გამქრალ ცხოველებს „ეკოსისტემის ფართომასშტაბიან აღდგენაზე“ აქცენტით აბრუნებენ ბუნებაში.

გალაპაგოსის კუების გენეტიკაზე ახალი ინფორმაციით აღჭურვილი მეცნიერები იმ არსებებს ამრავლებენ, რომლებიც ზუსტად შეესაბამებიან იქაურ გარემო პირობებს. „ამ საქმიანობის მიზანი არასოდეს ყოფილა გადაშენებული გალაპაგოსის კუს გაცოცხლება ან ფლორეანას კუს თავიდან შექმნა“, – ამბობს ნიუკასლის უნივერსიტეტის კონსერვაციული ბიოლოგი ეველინ ჯენსენი, – „რადგან ეგ არასდროს არ შეგვეძლო“. კუები ზედმეტად დიდხანს ცოცხლობენ და ზედმეტად დიდი დრო სჭირდებათ გამრავლებისთვის და მეტნაკლებად „სუფთა სისხლის“ მიღება, მისი თქმით, „500-წლიანი პროექტი იქნებოდა“. მათი უმთავრესი მიზანია, გადაშენებული სახეობების შთამომავლები დაბრუნდნენ, გადარჩნენ და მშობლიურ ჰაბიტატში წინაპრების ეკოლოგიური როლი შეასრულონ.

თუმცა ფლორეანა არსებითად შეიცვალა მას შემდეგ, რაც მკვიდრი კუები აქ ბოლოს დააბიჯებდნენ. დღეს აქ 150 ადამიანი ცხოვრობს სახლის ცხოველებთან და საქონელთან ერთად – და ასევე ათასობით ვირთაგვა და კატა, რომლებიც ზედამხედველობის გარეშე კვერცხებსა და ახალგამოჩეკილ კუებს შეჭამდნენ და საფრთხეს შეუქმნიდნენ სახეობის გამრავლებას. მას შემდეგ, რაც ეროვნული პარკის თანამშრომლებმა ფლორეანას სახეობის დაბრუნებაზე დაიწყეს მუშაობა, ისინი კუნძულის მცხოვრებლებს შეხვდნენ, რათა მათი ნებართვა მიეღოთ ვირთაგვებისა და კატების მოწამვლასა თუ დაჭერაზე.

ამ მოლაპარაკებების პარალელურად ეროვნულმა პარკმა ვულკანიდან ჰიბრიდი კუების წამოსაყვანად წინასაექსპედიციო მზადება დაიწყო. 2015 წელს მეცნიერები წვიმების სეზონის დაწყებამდე ჩავიდნენ კუნძულზე და ხშირ ბუჩქებში მაჩეტეებით იკაფავდნენ გზას. ურთულესი ლანდშაფტი იყო, რაც ამ ცხოველების გადარჩენას კიდევ უფრო შთამბეჭდავს ხდის. წვიმის დაწყებასთან ერთად, ღრმა ვიწრო ხეობებიდან, რომლებიც შტორმების დროს იტბორება, წყლის ნაკადი დაიძრა. „გვესმოდა, როგორ მოძვრებოდნენ კუები წყლებისკენ“, – ამბობს იგი. მკვლევრებს თითო ჯერზე ორი ან სამი კუ აჰყავდათ; სანამ ვერტმფრენი მათ თავზე იცდიდა, გუნდმა კუები ჯერ დიდ ბადეში მოათავსა, შემდეგ კი გემბანზე, მანქანის საბურავების რბილ ზედაპირზე ჩამოსვა, სადაც ცხოველები მუცლით ზემოთ ერთმანეთზე თითქმის ისე დააწყეს, როგორც ორი საუკუნით ადრე ამას მევეშაპეები აკეთებდნენ.

როგორც კაკონე აღნიშნავს, გუნდმა იზოლირებულ ვულკანზე „ათასობით“ კუ იპოვა და 30 ფლორეანას ჰიბრიდი კუ წამოიყვანა, თუმცა ფლორეანაზე ისინი ჯერჯერობით ვერ გადაჰყავდათ. ეს ცხოველები ჯერ ეროვნული პარკის გამრავლების ცენტრში უნდა გადაეყვანათ სანტა-კრუსის კუნძულზე, რათა იქ ჯანსაღი პოპულაცია გაემრავლებინათ.

კაკონეს მიგნებები გუნდს ექსპედიციის მერეც მრავალმხრივ დაეხმარა. როდესაც კვლევით სადგურზე ზრდასრული კუები მიიყვანეს, ამ მეცნიერმა ცხოველების გენეტიკური მასალა გააანალიზა ისეთი ინდივიდების სიის შესადგენად, რომელთაც ფლორეანას კუს გენები მაღალი შემცველობით ჰქონდათ. მიზანი ჰიბრიდების შეჯვარება იყო, რათა ნაშიერებს ფლორეანას გენები მეტად გამოჰყოლოდათ, თუმცა მეცნიერები არც ისეთ დამთხვევას ესწრაფოდნენ, რომ მათი გენეტიკური მრავალფეროვნება გაღარიბებულიყო.

შეჯვარების დრო რომ მოვიდა, გუნდმა სამი მდედრი ორ მამრთან დააწყვილა. ამაზე მეტი მამრი, „მაჩოების“ ჩხუბის მიზეზი გახდებოდა. დადებული კვერცხები – თითო ბუდეში 15-მდე – ინკუბატორებში გამოიჩეკა. ამის შემდეგ ხელისგულის ზომის ახალგამოჩეკილები ასაკობრივად დაყოფილ ბაკებში გადაანაწილეს, სანამ საკმარისად არ წამოიზრდებოდნენ ბუნებაში ხელახლა დასაბრუნებლად, ე.ი. დაახლოებით ხუთ წლამდე. დღეს 600 ფლორეანას ჰიბრიდი ბინადრობს გამრავლების ცენტრში და 300 მათგანი რეინტროდუქციისთვის მზადაა.

კაკონემ ამ ახალგაზრდა კუების შესახებ იმაზე მეტი იცის, ვიდრე ვინმე თუნდაც ათი წლის წინ წარმოიდგენდა. მან გალაპაგოსის კუების ყველა სახეობის არაერთი გენომი გაშიფრა ბირთვული დნმ-ის გამოყენებით. კაკონეს ადრინდელი ნაშრომების მიხედვით, ვულფის ვულკანის ბინადარ უცხოპლანეტელებს ფლორეანას, ისაბელასა და პინტას გენეტიკური ნაზავი ჰქონდათ. თუმცა მუზეუმიდან მეტი ნიმუშის შესწავლისას კაკონემ და ჯენსენმა გააცნობიერეს, რომ ვულფის ვულკანის ჰიბრიდებს იმაზე ნაკლები პინტას გენი ჰქონდათ, ვიდრე თავდაპირველად ეგონათ. სამაგიეროდ გუნდმა მათში ესპანიოლას კუების გენები აღმოაჩინა. „ეს არაა მხოლოდ ორი სახეობის ჰიბრიდიზაცია; სამის ან შეიძლება ოთხისაც იყოს“, – ამბობს ჯენსენი. მეცნიერების თქმით, ეს კარგის ნიშანია. „კომპლექსური მემკვიდრეობით, – დასძენს იგი, – ისინი გენეტიკურ მრავალფეროვნებას იძენენ“.

როგორ განვითარდება მოვლენები, ჯერჯერობით უცნობია. შესაძლოა ყველაზე მეტი ადგილობრივი გენის მქონე ჰიბრიდებმა ფლორეანაზე მეტად გაიხარონ. თუმცა ეს კუნძული ახლა სულ სხვა ადგილია, სადაც მკვიდრი ორგანიზმები ადამიანის მიერ შემოყვანილ სახეობებს შეერევიან. კუებს მოუწევთ ინვაზიური მაყვლის ბუჩქებთან და ადრეული ახალმოსახლეების მიერ მოშენებულ ლიმონისა და გუავის ხეებთან მეტოქეობა, მათი საყვარელი საკვების, კაქტუსის შემცირების პირობებში ცხოვრება და ცვალებად კლიმატთან შეგუება. ეკოსისტემები მუდმივად იცვლება; ასევე იცვლებიან სახეობები და მათი გენეტიკა. მეცნიერთა გუნდი კუებს კვლავ დაასახლებს კუნძულზე და დანარჩენი, კაკონეს თქმით, ბუნებრივ გადარჩევაზეა დამოკიდებული. „და ვინც გადარჩება, ფლორეანას გენებიც ექნება“, – ამბობს იგი.

ახალმოსახლეთათვის ნიადაგის მოსამზადებლად ეროვნულმა პარკმა და ადგილობრივი კონსერვაციონისტების ჯგუფმა უკანასკნელი რამდენიმე წლის განმავლობაში არაერთი ზომა მიიღეს კუებისთვის სახიფათო ინვაზიური კატებისა და ვირთაგვების მოსაშორებლად. 2023 წლის ბოლოს ორი ვერტმფრენიდან ფლორეანას დაუსახლებელ ტერიტორიებზე ვირთაგვას საწამლავის ათასობით ბურთულა მიმოაბნიეს, ადგილზე მომუშავე გუნდები კი ამ ბურთულებს ხელით ანაწილებდნენ სახლებთან თუ ფერმებთან, ხაფანგებს აგებდნენ და სოსისებს წამლავდნენ კატების დასახოცად. პარკის თანამშრომლები კუნძულზე პირველი კუების ჩამოყვანას მომდევნო წლის დეკემბერში გეგმავდნენ, როდესაც წვიმიანი სეზონი ამ ახალგაზრდა ქვეწარმავლებს საკვებით უკეთესად მოამარაგებდა. თუმცა ფოტოხაფანგებით დაფიქსირდა, რომ 40-50 ვირთაგვა საწამლავს გადაურჩა, რის გამოც რეინტროდუქცია გადაიდო. ახლა კუების ბუნებაში გაშვებას წლის ბოლოსკენ გეგმავენ, როდესაც წვიმები კვლავ დაიწყება.

ეკოსისტემამ მავნებლების სრულად მოსპობის გარეშეც კი დაიწყო გამოცოცხლება. ვინაიდან ბუნებაში ნაკლები კატა და ვირთაგვაა, ფლორეანაზე ხელახლა მომრავლდნენ ადგილობრივი გუგულები, მიმები და მტრედები. მიმდინარე წლის დასაწყისში პარკის თანამშრომლებს გალაპაგოსის ლაინას სიმღერაც შემოესმათ – ეს ფრინველი კუნძულზე ბოლოს 1835 წელს ნახეს.

როდესაც გიგანტური კუები საბოლოოდ სახლისკენ გაემართებიან, ისინი გემით გაემგზავრებიან პატარა სოფელ პუერტო-ველასკო-იბარას ნავსადგურისკენ, იქიდან კი სატვირთო ავტომანქანებით კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში გადაინაცვლებენ. მაღალმთიან მხარეს რომ მიადგებიან, პარკის რეინჯერები მოგზაურობას 15 კილოგრამამდე წონის ცხოველების ზურგზე მოკიდებით დაასრულებენ, დაახლოებით ისე, როგორც მევეშაპეებს მიჰყავდათ მათი წინაპრები. მყუდრო ბაკებს მიჩვეული ახალგამოჩეკილი კუებისთვის რთული იქნება ამ პირქუშ და დაუნდობელ ლანდშაფტთან შეგუება: აქ მწველი მზე, უსწორმასწორო ვულკანური რელიეფი, მხურვალე შავმიწა ნიადაგი, წვიმიანი სეზონის სახიფათო თავსხმები და გვალვის ხანგრძლივი პერიოდები დახვდებათ. ეს მხარე არა იმდენად სიცოცხლის აკვანი, არამედ სირთულეებისა და საგანგებო ვითარებების დასტურია – რომელიც სიცოცხლის შეუპოვარ ბუნებაზეც მოწმობს. „რაოდენ მცირედია სხვაობა, რომელიც ასე ხშირად განსაზღვრავს, ვინ გადარჩება და ვინ დაიღუპება!“ – წერდა დარვინი. ეს ჰიბრიდული არსებები გადარჩებიან ან დაიღუპებიან ჰიბრიდულ სამყაროში.